SCHIMMELS PAKKEN ASBESTVEZELS IN VERVUILDE GROND AAN

Schimmels blijken in staat om asbestvezels in vervuilde grond onschadelijk te maken, doordat ze heel efficiënt ijzer aan het asbest onttrekken. Italiaanse biologen ontdekten dat daardoor het oppervlak zo wordt aangetast dat de vezels niet meer in staat zijn om schadelijke verbindingen zoals radicalen te vormen die bijdragen aan het ontstaan van kanker (Angewandte Chemie, 7 jan). Asbestvezels kunnen bij inademing diep in de longen doordringen en op termijn buikvlieskanker, longkanker en asbestose (stoflongen) veroorzaken. In Nederland sterven hieraan jaarlijks naar schatting zo'n zevenhonderd mensen. Asbest is een oersterk mineraal en is bestand tegen zuren, loog en hoge temperaturen. Als grond eenmaal met asbestvezels is vervuild, is het zo goed als onmogelijk deze te verwijderen. Er zit daarom meestal weinig anders op dan met asbest vervuilde grond af te graven en op te slaan.

De schadelijkheid van asbestvezels is voor een belangrijk deel het gevolg van de aanwezigheid van ijzer aan het oppervlak. Uit laboratoriumproeven blijkt dat de verwijdering van ijzer uit asbest leidt tot een sterke vermindering van de schade die asbestvezels toebrengen aan levende cellen. Dat bracht Silvia Perotto en haar collega's van de universiteit van Turijn op een idee. Micro-organismen zijn voor hun groei afhankelijk van de aanwezigheid van ijzer in de grond. Omdat de concentratie daarvan vaak erg laag is, passen ze een truc toe. Ze scheiden speciale moleculen af, die met ijzerionen complexen vormen die weer via de celwand te worden opgenomen.

Perotto bedacht dat dit wellicht een goede methode zou zijn om ijzer aan asbestvezels te onttrekken. Ze testte daarvoor eerst of schimmels in de nabijheid van het uiterst schadelijke blauwe asbest kunnen overleven. Tot haar verrassing deden sommige het zelfs beter dan onder normale omstandigheden. De schimmels bleken zich aan de vezels te binden. Daardoor klonteren ze samen en verdwijnen ze ook uit oplossing. Dat gaat de verspreiding ervan tegen.

Verder wisten de meeste van de onderzochte schimmels ijzer uit de vezels te onttrekken. Daardoor werd het oppervlak van de vezels, die tot wel 29 procent ijzer kunnen bevatten, poreus en veel minder reactief. Met name de vorming van reactieve vrije radicalen werd na een blootstelling van 42 dagen aan de schimmels volledig onderdrukt.