Schilder in een inspirerend Montmartre

Het is niet makkelijk om een aantrekkelijk tv-programma te maken over een kunstenaarsleven waarvan geen bewegend beeld bestaat. Veel van de korte documentaires over schilders en beeldhouwers die de publieke omroepen in hun verloren kunst-uurtjes plegen uit te zenden zijn dan ook saai: deskundigen zitten voor hun boekenkast en praten, de camera zwenkt wat heen en weer voor het werk van de geportretteerde, en dat was dat. De feiten vliegen je om de oren, maar je onthoudt er weinig van.

De documentaire Toulouse Lautrec: naar het leven geschilderd blijkt een gunstige uitzondering op die regel. Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) had een kort en dramatisch leven, dat helpt al. Hij werd geboren in de Languedoc in Zuid-Frankrijk als enig kind van rijke landeigenaren, en groeide op in een kasteel vol liefhebbende familieleden. Met zijn moeder had `petit bijou' de meest hechte band, maar hij leek meer op zijn vader, Alphonse, een excentrieke wildebras met tekentalent. De kentering in deze idylle kwam toen Lautrec tien jaar was, en zich een botziekte openbaarde. Hij stopte met groeien en kon zich niet meer vrij bewegen. Wat eerst een hobby was, werd nu zijn enige bezigheid: zitten, kijken en tekenen. Hij vertrok naar Parijs, waar hij op de kunstacademie verder geschoold werd en waar hij, net buiten de stadsgrenzen, de plek vond die hem zijn verdere leven zou inspireren: Montmartre, waar hoeren, drank en atelierruimte praktisch niets kostten en waar het leven zich 's nachts afspeelde, in de bordelen en de bars. Hier werd in 1889 de Moulin Rouge geopend, waar Lautrec avond aan avond naar optredens keek van sterren als Jane Avril en La Goulue (`de gulzige'), en hier hoorde hij zijn held Aristide Bruant zijn gevaarlijke protestliederen tegen de heersende klasse zingen. Uit Lautrec's fascinatie met deze woeste onderwereld kwamen al zijn beroemde werken voort: zijn portretten van prostituees, zijn nachtclubscènes, zijn door heel Parijs verspreide theateraffiches.

Een heel kunstenaarschap analyseren in een uurtje, dat kan niet, maar er worden in het programma met behulp van foto's en verrassend geestige deskundigen wel een paar interessante verbanden gelegd tussen Lautrecs leven en werk. Slim is ook de oplossing om nieuwe opnamen te maken op het landhuis van Lautrecs jeugd; terwijl een beschaafde achternicht over hem vertelt, zoekt de camera naar sporen van de kunstenaar.

Close-up: Toulouse-Lautrec, AVRO, 19.00-20.00u.