ROSETTA IN OPSLAG... ...MET BIJBELTEKSTEN

De Rosetta-missie van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA naar de komeet Wirtanen gaat niet door. De afgelasting houdt direct verband met de ramp met de Ariane 5-ECA, afgelopen december. De nieuwe, zwaardere versie van de Europese draagraket blies zichzelf op zijn maiden flight enkele minuten na lancering automatisch op nadat hij uit koers was geraakt. Vorige week wees de onderzoekscommissie die de ramp onderzocht een lek in het koelsysteem van de Vulcain 2-moter aan als de oorzaak van het falen. Dat leek goed nieuws voor Rosetta omdat deze met een standaard-Ariane 5 zou worden gelanceerd. Opgeluchte wetenschappers noemden 22 januari als nieuwe lanceerdatum. IJdele hoop.

Het probleem is dat de ESA en Arianespace geen enkel risico willen lopen en ook de gewone Ariane 5 aan een serie grondige controles onderwerpen. Die zijn op zijn vroegst in februari afgerond. Voor de Rosetta-missie is dat te laat. De complexe route naar Wirtanen staat of valt met gunstige posities van de aarde en van Mars en die zijn na 31 januari verkeken.

En dus moet Rosetta op zoek naar een nieuw doel. Aan wetenschappers van ESTEC, het ESA-onderzoekscentrum in Noordwijk, de taak alternatieven aan te wijzen. Die moeten aan een aantal eisen voldoen. Om te beginnen moet de komeet tot de Jupiterklasse behoren: alleen die zijn te bereizen. Verder moet de komeet voldoende actief zijn (dampen), mag hij niet te oud zijn (jonge kometen zijn wetenschappelijk interessanter) en mag hij, gezien het ontwerp van Rosetta, hoogstens enkele kilometers groot zijn.

Inmiddels hebben zich enkele kandidaten aangediend, waaronder Finlay, Brooks 2 en Wild 2. Die laatste komeet zal binnenkort worden aangedaan door Stardust, een sonde van de NASA. Maar die missie beperkt zich tot het doorkruisen van de staart van de komeet en het naar de aarde terugtransporteren van wat opgeveegd stof, terwijl Rosetta er een meetrobot op zal parkeren. Is eenmaal een kandidaat aangewezen, dan is het de taak van het controlecentrum ESOC in Darmstadt om op zoek te gaan naar een route, waarbij tussentijdse slingeringen om de aarde en Mars essentieel zijn om Rosetta voldoende vaart te geven. Iedere route heeft zijn eigen lanceervenster: het tijdvak waarbinnnen de sonde moet vertrekken.

In afwachting van dit alles gaat Rosetta in de opslag. De sonde zal binnenkort van de Ariane 5 worden verwijderd en wordt waarschijnlijk in een transportbox (gevuld met inert stikstof) op het lanceerterrein in Kourou (Frans-Guyana) bewaard. De hoop is Rosetta uiterlijk 2005 alsnog te lanceren. Alhoewel aan de satelliet zelf niets veranderd zal worden, brengt het zoeken en bestuderen van een nieuw doel al snel 100 miljoen euro aan extra kosten met zich mee. Die zullen worden verhaald op de ESA-lidstaten.

Het uitstel geeft de ESA de gelegenheid zich af te vragen of het schijfje aangebracht op de buitenmantel van Rosetta, met daarin gegraveerd de eerste drie bijbelbelboeken in duizend talen, aanpassing behoeft. Deze variant op de steen van Rosetta, die in 1799 door een Franse soldaat in Egypte werd gevonden en de sleutel bleek tot ontcijfering van het hiëroglyfenschrift, is een initiatief van de Long Now Foundation. Die zetelt in San Francisco en spant zich in voor het behoud van cultureel erfgoed, in dit geval de talenrijkdom op aarde. De vraag is of een buitenaardse beschaving niet in één moeite door van de godsdienstrijkdom op aarde in kennis kan worden gesteld.

    • Dirk van Delft