Politie bij rellen EU-top Gotenburg onder actievoerders

Zweedse politieagenten hebben zich tijdens de rellen rond de EU-top in Gotenburg in juni 2001 getooid met bivakmuts en bewapend met stenen onder de demonstranten begeven. Dat is een van de uitkomsten van een onderzoek onder leiding van oud-premier Ingvar Carlsson.

Bij de rellen en de daaropvolgende schietpartij raakten 43 mensen gewond, onder wie twaalf politieagenten. Gotenburg veranderde in een slagveld. Het diner van staatshoofden, onder wie de Amerikaanse president Bush, moest worden verplaatst uit vrees voor aanvallen. Meer dan 500 anti-EU-demonstranten werden gearresteerd.

De commissie concludeert niet dat de politie de rellen heeft uitgelokt of mede-veroorzaakt. Wel schrijft zij dat het verloop van de rellen anders geweest had kunnen zijn als de politie zich niet onder de demonstranten had begeven.

Ze meent eveneens dat de politie zich slecht op de EU-top had voorbereid. Vooraf waren de Zweden bij hun Franse collega's te rade gegaan over hoe menigten in bedwang gehouden konden worden. De politie had echter het aantal demonstranten – 25.000, onder wie enkele tientallen militante anarchisten - onderschat, en zette slechts 4.000 agenten in. Toen de demonstratie uit de hand liep, schoot de politie met scherp. Een 20-jarige activist werd daarbij, voor het oog van de camera, in de rug geschoten. Hij werd nadien tot anderhalf jaar celstraf veroordeeld voor zijn aandeel in de rellen. De commissie adviseert de regering te kijken naar de inzet van traangas en waterkanonnen. Beide methoden werden in juni 2001 door de politiecommissaris van de hand gewezen.

Eveneens zou er een verbod moeten komen op het dragen van bivakmutsen en maskers. Omdat Zweden vrijheid van meningsuiting kent, zouden demonstranten zich niet hoeven verschuilen achter een masker, zo meent de commissielid en rechter Petra Lundh. Ze zegt desgevraagd te geloven dat het verbod ertoe bijdragen dat demonstranten zich minder agressief gedragen. Minister van Justitie Thomas Bodström onderschrijft de voorstel te onderschrijven. Het verbod op bivakmutsen en maskers zou, als het Zweedse parlement er mee instemt, zo snel mogelijk moeten ingaan.

De `Gotenburg'-commissie concludeert verder dat de communicatie tussen de korpsen ,,gebrekkig'' was en zij weigerden samen te werken. De commissie adviseert een grondige hervorming van het politieapparaat.

Tegen 16 agenten van wie vast staat dat zij zich in burger onder de activisten begaven, is inmiddels aangifte gedaan door een van de organisatoren van de demonstratie. ,,Ze hebben zich schuldig gemaakt aan hetzelfde misdrijf waarvoor enkele demonstranten zijn veroordeeld'', aldus actievoerder Anders Svensson. Ook tegen de politiecommissaris van Gotenburg is aangifte gedaan.

    • Titia Ketelaar