DE MULTICULTURELE GEVANGENIS

De Nederlandse samenleving is multicultureel. Dat geldt des te meer voor de gevangenissen. Uit cijfers van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) blijkt dat bijna zestig procent van de gedetineerden niet in Nederland is geboren. In de gevangenissen leven veel verschillende nationaliteiten samen. Dit heeft veel gevolgen voor de geestelijke verzorging in het gevang.

De Beginselenwet Gevangeniswezen stelt dat iedere gevangene recht heeft op godsdienstuitoefening en bezinningsbijeenkomsten. De gedetineerden worden in de gelegenheid gesteld godsdienstonderwijs te volgen en persoonlijk contact met geestelijke verzorgers te onderhouden. Van oudsher verzorgen de zogenoemde traditionele geestelijken de religieuze verzorging van gedetineerden. Protestantse, rooms-katholieke en joodse geestelijken zijn in dienst van de DJI en vervullen zowel de rol van ambtsdrager als ambtenaar. Ook zijn er humanistische geestelijke verzorgers. Sinds ongeveer tien jaar zijn ook geestelijken van andere religies in de gevangenissen actief. Moslims, boeddhisten en hindoestanen kunnen in het gevang rekenen op steun van hun eigen geestelijke. Deze werken op contractbasis voor de DJI. Momenteel werken er ruim dertig imams in de verschillende inrichtingen.

In gevangenissen is grote behoefte aan geestelijke verzorging. ,,Dat heeft te maken met de vertrouwensfunctie van een geestelijke'', vermoedt Jan Eerbeek, hoofdpredikant van het ministerie van Justitie. Elke week worden er diensten gehouden, meestal in oecumenische vorm. Van de 13.000 gevangenen die Nederland telt, gaan er 3.000 geregeld naar een dienst. Deze diensten worden gehouden in de `stiltecentra', die in elke inrichting Aanwezig zijn. ,,Gedetineerden hechten veel waarde aan symbolen'', weet Eerbeek. Daarom zijn de symbolen van de verschillende religies aanwezig in de stiltecentra.

Ook aan de verschillende feestdagen wordt aandacht besteed in het gevang. Zo kunnen moslims deelnemen aan de ramadan. Als de ramadan afgesloten wordt, kunnen gedetineerden deelnemen aan het suikerfeest. Religieuze feesten worden georganiseerd met behulp van de desbetreffende geestelijke. Gedetineerden krijgen arbeidsvrije dagen wanneer zij een religieus feest wensen te vieren. Ook het menu in de gevangenis wordt aangepast. Gevangenen kunnen kiezen voor bijvoorbeeld een menu zonder varkens- of rundvlees.

De grote diversiteit aan culturen binnen de gevangenis kan tot botsingen leiden. ,,Daarom brengen wij juist vaak de verschillende groepen samen'', vertelt Eerbeek. Maaltijdfeesten, zoals het suikerfeest en kerst, worden veelal met alle gevangenen gevierd. Zo zouden de verschillende culturen elkaar beter leren kennen. Ook het oecumenische karakter van veel van de religieuze diensten werkt hier aan mee.