Nabestaanden gijzeling eisen miljoenen

In Moskou is gisteren een al bij voorbaat omstreden proces begonnen: familieleden van gijzelaars die in oktober omkwamen toen elitetroepen een eind maakte aan de gijzeling in een theater eisen bijna zestig miljoen dollar schadevergoeding van de Moskouse overheid.

Tsjetsjeense terroristen bezetten eind oktober het theater toen daar rond achthonderd mensen een avondvoorstelling van een musical bijwoonden. Na drie dagen maakten de Russische elitetroepen een eind aan de gijzeling door een verdovend gas naar binnen te pompen en het theater te bestormen. Als gevolg van de hoge concentratie van het gas en de gebrekkige opvang van de bedwelmde gijzelaars kwamen bij de bevrijdingsoperatie 129 mensen om het leven. Ook alle Tsjetsjeense terroristen kwamen om.

Eénenzestig voormalige gijzelaars en familieleden van omgekomen gijzelaars eisen van de Moskouse overheid in totaal bijna zestig miljoen dollar, een gigantisch bedrag in een land waar schadevergoedingen vrijwel nooit meer bedragen dan een paar duizend dollar.

De verdedigers leden op de eerste dag een nederlaag, maar boekten ook een overwinning. Ze slaagden er niet in de rechter te vervangen met het argument dat hij mogelijk bevooroordeeld zou kunnen zijn. In Moskou worden rechters zwaar onderbetaald, hetgeen hen kwetsbaar maakt voor druk van het stadsbestuur. De verdedigers hadden het liefst de zaak verplaatst naar een rechtbank buiten Moskou of naar een hogere rechtbank, maar slaagden daar niet in. Wel kregen ze gedaan dat de media het proces mochten bijwonen, zij het dat camera's niet in de rechtszaal worden toegelaten. De schrijvende pers mocht wel naar binnen en ook radiojournalisten konden hun gang gaan. Aanvankelijk was het proces voor alle media ontoegankelijk verklaard.

De rechtszaak wordt gezien als een test case voor een artikel in de federale wet over terrorisme. Dat artikel bepaalt dat slachtoffers van een terreuraanval het recht hebben schadevergoeding te eisen van de autoriteiten in de regio waar de aanval plaatsvond. Het is de eerste keer dat slachtoffers gebruik maken van die bepaling. De Moskouse autoriteiten hebben de eisen van de hand gewezen met het argument dat ze geen geld hebben, en niet inzien waarom ze zouden moeten betalen voor iets waar ze niet verantwoordelijk voor waren. De `bevrijding' van de gijzelaars was het werk van veiligheidsdiensten – maar die kunnen volgens de wet niet om de betaling van schadevergoeding voor de rechter worden gedaagd.