De allochtone achterban is boos

Allochtone kiezers zijn goed voor ongeveer tien van de 150 Kamerzetels. Deze groep vormt een belangrijk `wingebied' voor de circa 30 allochtone Kamerkandidaten. Op campagne treffen zij een boze achterban.

,,Meneer Ali van de SP' bevuilt het eigen nest, vinden de bebaarde Marokkaanse mannen in ontmoetingscentrum De Heuvel in Rotterdam. Dat hij er sommige imams in Nederland van beticht de moskee bewust als uitvalsbasis te gebruiken voor politieke doeleinden, kan er bij hen niet in. Dat Nederlanders dat beweren is tot daar aan toe. Maar als een Tweede-Kamerlid van Marokkaanse origine – en dus een moslim – ook zulke taal uitslaat, is het einde zoek. Hoe kunnen ze zich dan nog verweren tegen de aanzwellende stroom van kritiek in Nederland dat het merendeel van de imams met hun achterhaalde ideeën en fundamentalistische uitleg van de islam een obstakel vormen voor de integratie van allochtonen?

Ali Lazrak, Kamerlid en zevende op de kieslijst van de SP, laat de woede onverstoorbaar over zich heenkomen. ,,Dat was mijn standpunt voordat ik Kamerlid werd en ik denk er nog steeds zo over.' Volgens hem is de moskee er slechts om te bidden. Hij moet dan ook niets hebben van het idee van Naima Azough (Kamerlid en achtste op de lijst van GroenLinks) dat islamitische gebedshuizen ook een maatschappelijke functie hebben.

De kritiek op de conservatieve islam en de stringentere eisen die de politiek van links tot rechts aan allochtonen stelt om versneld in te burgeren, is een prominent onderwerp in de verkiezingen. Niet alleen voor de autochtone, maar ook voor de allochtone kiezer.

Net als Lazrak ontmoet ook Fadime Örgü (27ste op de lijst van de VVD en van Turkse afkomst) veel boze en gekwetste allochtonen. Vorige week was ze op campagne in Den Haag samen met de demissionaire VVD-ministers Kamp (Volkshuisvesting) en Remkes (Binnenlandse Zaken) toen een jonge Turkse ondernemer hun in vloeiend Nederlands toebeet zijn televisietoestel de deur uit te hebben gedaan wegens alle negatieve geluiden over buitenlanders. ,,Ik wil er niets meer over horen', brieste hij.

Ook de in meerderheid jonge, Nederlands sprekende mannen op de bijeenkomst van de Stem van de Marokkaanse Democraten in Nederland en het Samenwerkingsverband van Marokkanen en Tunesiërs in Rotterdam zijn gekwetst door de negatieve beeldvorming. ,,Terwijl we er juist in de eigen gemeenschap op aandringen dat achterlijke tradities binnen de islam ter discussie moeten worden gesteld, worden we de laatste tijd allemaal over één kam geschoren: moslims zijn fundamentalistisch en achterlijk', zegt een jonge man in perfect Nederlands. De SP'er Lazrak dringt er op aan de hand in eigen boezem te steken. ,,De integratie is mislukt. Waarom hebben 1,6 miljoen kiezers in mei anders op de LPF gestemd?', zo vraagt hij zich af. ,,Maar de liefde kan niet van één kant komen', pareert een veertiger. ,,Ik spreek Nederlands, ik heb een opleiding en nog steeds vind ik geen baan.'

GroenLinkser Azough is het met hem eens dat Nederlanders niet kunnen blijven zeggen dat ook de jonge allochtone vrouwen die perfect Nederlands spreken en een hbo-diploma hebben niet zijn geïntegreerd, omdat ze een hoofddoek dragen. ,,De verwachtingen die Nederlanders van allochtonen hebben zijn ingrijpend veranderd in het afgelopen jaar. Er heerst veel argwaan.'

Naar schatting 660.000 allochtonen van niet-westerse afkomst hebben inmiddels een Nederlands paspoort. Bij een opkomst van 70 procent staat dat voor tien Kamerzetels. Verspreid over zaaltjes in het hele land vinden thans bijeenkomsten plaats met de circa 30 kandidaten van allochtone afkomst op de kieslijsten van PvdA, VVD, CDA, D66, GroenLinks, SP en LFP. Naar schatting maken een kleine twintig van hen kans op een zetel.

Bij de Stichting Cultureel Centrum voor Turkse Vrouwen in Rotterdam zitten Nebahat Albayrak (Kamerlid en vierde op de lijst van de PvdA), Nihat Eski (Kamerlid en vijftigste op de lijst van het CDA) en Nevim Özütok (raadslid in Amsterdam en twaalfde op de lijst van GroenLinks) achter de tafel. Allen zijn van Turkse afkomst. Albayrak legt de bezoekers in rap Turks uit – zeker eenderde, veelal oudere vrouwen met een hoofddoek om, is de Nederlandse taal niet machtig – waarom ze op de sociaal-democraten moeten stemmen. Ondermeer voor een rechtvaardiger inkomensbeleid. Het is een thema dat deze vrouwen uit de lagere inkomensklasse aanspreekt. Ze klagen, bijvoorbeeld, over de verhoging van de ziekenfondspremie.

Geleidelijk aan laveert Albayrak naar de integratie. Haar toon is mild, haar taal eenvoudig en haar boodschap helder. Gezinsvorming mag pas vanaf 21 jaar, nu is dat 18 jaar. En voor wie zich hier wil vestigen is de inburgeringcursus verplicht. Hoe kun je anders integreren? Maar Albayrak vindt het belachelijk dat nieuwkomers straks zelf volledig voor het cursusgeld van 6.600 euro moeten opdraaien. En hoe denkt de PvdA'er over de weigering van een Amsterdamse school een meisje met een hoofddoek toe te laten? Albayrak: ,,Draag een niet al te bedekkende hoofddoek. Dat voorkomt later ook problemen op de arbeidsmarkt.'

Waarom moeten onze ouders, veelal ongeletterde mannen en vrouwen, nu nog Nederlands leren, klinkt het verwijtend. Albayrak zegt dat het niet per se moet, maar dat het wel goed zou zijn. Eski (CDA) vindt dat juist vrouwen Nederlands moeten leren. ,,Wie zijn zoon of dochter niet kan helpen met het huiswerk, brengt zijn kind op achterstand.' Menigeen vraagt bezorgd of de eis dat er op de uitkering wordt gekort als men weigert de Nederlandse taal onder de knie te krijgen, ook voor ouderen geldt. ,,Laat alstublieft onze ouders met rust', zegt een 42-jarige Turkse consulente.

Ook Kathleen Ferrier (Kamerlid, achtste op de CDA-lijst en van Surinaamse afkomst) stuit op een bijeenkomst van zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen in Den Haag op boosheid. ,,Ik hoor alleen maar dat ik plichten heb, maar ik hoor niets over de plichten die de Nederlandse samenleving heeft om ons te accepteren als allochtoon', zegt een vluchtelinge, die de taal machtig is en werk heeft. Ferrier is zichtbaar uitgeput aan het eind van de avond. ,,Het is stukken lastiger om over integratievraagstukken te praten met allochtone kiezers dan in mei', verzucht ze. ,,Men heeft de stellige indruk dat de politiek zich tegen buitenlanders keert.'

VVD-kandidate Örgü vreest dat nogal wat allochtonen blanco of niet stemmen. ,,Ze voelen zich buitengesloten. Ze begrijpen wel dat de VVD en andere partijen strengere eisen aan inburgering stellen, maar ze vinden dat de kritiek op hen aan het doorschieten is.' Albayrak (PvdA) beaamt dit. Tegelijkertijd valt het haar op dat de beter opgeleiden, mensen die zich in de eerste plaats Nederlander voelden, zich nu als allochtoon presenteren. ,,Er ontstaat een psychologische weerstand tegen integratie die inhoudt dat je je taal en je geloof moet afleggen.'

Gerectificeerd

Allochtonen

In het overzicht van allochtonen op kieslijsten bij het artikel De allochtone achterban is boos (17 januari, pagina 3) staat dat GroenLinks-kandidaten Gök en Tabarki vrouwen zijn. Beiden zijn mannen. Tabarki heeft geen Marokkaanse, maar een Tunesische achtergrond, en zijn plaats op de kieslijst is 23 en niet 24. Nicolaï (VVD) heeft geen Zuid-Europese achtergrond. Hij is nazaat van een Friese dominee uit de zeventiende eeuw, die zijn naam vergriekste. Alantor (PvdA) staat niet op de kieslijst.

    • Froukje Santing