Brutale flirt

Nog voordat de nieuwe voorstelling De aankondiging door het Friese gezelschap Suver Nuver in De Harmonie in Leeuwarden wordt opgevoerd, ontstond er deze week een storm van protest wegens de vermeend `godslasterlijke' en `grievende' strekking ervan. De statenfractie van de ChristenUnie/SGP is zowel boos op het gezelschap als op de schouwburg en roept in een ingezonden brief (Leeuwarder Courant, 10 januari 2003) op tot boycot van de voorstelling: ,,Mensen met moraal: reageer. Kerken, verhef uw stem. Christenen, kom uit uw stoel. (-) Laat De Harmonie weten, zulke voorstellingen niet op prijs te stellen. Laat Suver Nuver weten, dat zij veel te ver gaan.'' De aankondiging speelt vanavond en morgenavond in De Harmonie. De kaartverkoop verloopt voorspoedig.

Het protest wekt bevreemding. Na de eerste voorstellingen in Theater Bellevue in Amsterdam interpreteerden enkele recensenten de voorstelling als een `brutale flirt' en een `bizarre reeks invallen en associaties' met het bijbelverhaal. In De aankondiging beeldt een geflipte zoon (Peer van den Berg) zich in dat hij Christus is. De musical Jesus Christ Superstar heeft zijn fantasie oververhit gemaakt. Zijn vader (Henk Zwart) is aan de drank; moeder (Dette Glashouwer) is niet vrij van seksuele obsessies. De kranten deden verslag van de voorstelling, overigens in positieve bewoordingen. Zonder een moreel oordeel te vellen verwoordden de recensenten hun visie. En juist dit laatste veroorzaakt beroering in christelijke kringen.

Suver Nuver zegt, bij monde van Peer van den Berg, ,,zich van geen enkel kwaad bewust te zijn''. Het gezelschap heeft de associatie met de vader als Jozef en de moeder als Maria nooit gelegd. ,,Wij wilden een gezinsdrama maken,'' aldus Van den Berg. ,,De voorstelling is geen persiflage op het christelijke verhaal.'' En ook deze houding wekt bevreemding. Hoe kan een gezelschap van naam en met jarenlange theatrale ervaring al repeterend ontkennen dat een stuk over Jezus met zijn vader en moeder niet over het heilige gezin gaat?

Natuurlijk, artistieke vrijheid is van groot belang en een gezelschap kan de verantwoordelijheid voor associaties bij de toeschouwers ontkennen of negeren. Maar daarmee onderschatten de spelers zichzelf. Iets van het Friese protest is wel te begrijpen, aangezien Suver Nuver in een Friese kunsttaal spreekt en de kostumering authentiek Fries is. In vader en moeder is een streng gelovig Fries gezin te herkennen, moeiteloos. En als de zoon zegt: `Ik wil Jezus zijn' en de moeder baart in een flashback haar kind, dan is die moeder even moeiteloos als Maria te beschouwen.

Een voorstelling moet gezien worden alvorens er zo'n felle, hekelende reactie op te geven. Maar ik vind ook dat Suver Nuver met open vizier moet spelen. Zoveel onverbiddelijke beeldspraak en zoveel lijnrechte verwijzingen kunnen alleen maar betekenen dat De aankondiging `een brutale flirt met het christendom' is. Een gezelschap dat een dergelijk groots thema aangaat mag zich niet verschuilen achter het adagium `zich van geen kwaad bewust te zijn'. Dat moet juist wel. Want dan is de noodzaak om deze voorstelling te spelen oprecht.

    • Kester Freriks