Aantal haaien in Atlantische Oceaan in 15 jaar gehalveerd

De laatste vijftien jaar is het aantal haaien in de noordwestelijke Atlantische Oceaan gehalveerd. Dat is de conclusie van een onderzoek dat vandaag verschijnt in het wetenschappelijke tijdschrift Science, op basis van statistische gegevens van diepzeevissers.

De onderzoekers, onder leiding van Julia Baum van de Dalhousie universiteit in Halifax, wijzen overbevissing aan als de belangrijkste oorzaak. Haaien vormen bijvangst bij de zogeheten beugvisserij, waarbij gebruik wordt gemaakt van lange lijnen met elk 550 vishaken. Dit is de meest voorkomende methode op de oceaan. Vooral de hamerhaai, waarvan het aantal sinds de jaren tachtig met 89 procent is afgenomen, en de voshaai, met een afname van 80 procent, zijn belangrijke slachtoffers. De witte haai, die model stond voor de film Jaws, is in zeker twee visserijgebieden al sinds het begin van de jaren negentig niet meer geregistreerd.

Het onderzoeksteam heeft gebruik gemaakt van de gegevens van ruim 200.000 vangsten in de periode tussen 1986 en 2000. Het is daarmee het grootste onderzoek naar haaien. Volgens onderzoeker A. Myers zijn er weinig kwantitatieve gegevens over haaien bekend, maar geeft ieder onderzoek wel hetzelfde beeld. Volgens de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, werd alleen al in het jaar 2000 828.364 ton aan haaien gevangen. Dat is ongeveer 20 procent meer dan tien jaar daarvoor.

Een van de problemen voor de haai – waarvan zo'n 800 verschillende soorten bestaan – is de trage voortplanting. ,,Haaien zijn net mensen'', aldus Myers. ,,Het duurt lang voordat ze volwassen zijn en ze krijgen maar weinig kinderen.'' De walvishaai, die zo'n 18 meter lang kan worden en daarmee de grootste vis ter wereld is, kan zestig jaar oud worden maar is pas rond zijn dertigste volwassen. Ook het herstel van de haaienstand zal daardoor volgens de onderzoekers heel traag gaan.

De onderzoekers bepleiten op grond van het statistisch materiaal dat de haai een behandeling moet krijgen die vergelijkbaar is met die van andere bedreigde zeedieren, zoals schildpadden. In de VS is de vangst van haaien, vooral voor haaienvinnensoep, verboden, maar landen als Spanje en Japan gaan gewoon door met het vissen naar haaien.

De onderzoekers pleiten voor `reservaten' in gebieden met veel haaien. Bovendien zou, op basis van gegevens over de jaarlijkse migratie van haaien, voor sommige gebieden in een bepaalde periode een visverbod moeten gelden. Haaien staan als roofdier bovenaan de voedselketen. Als ze zouden verdwijnen heeft dat grote gevolgen voor het hele ecosysteem in de oceanen.