Wij zijn nogal gezellig met elkaar

Het Mondriaan Kwartet bestaat twintig jaar. In die tijd speelde het ruim honderd wereldpremières. Zaterdag is er een jubileumconcert.

In het begin was het Mondriaan Kwartet zomaar een clubje conservatoriumstudenten met een brede belangstelling. Cellist Eduard van Regteren Altena: ,,We speelden alles. Beethoven, Haydn én eigentijdse muziek. Pas toen we in 1982 professioneel werden, besloten we ons exclusief op het moderne repertoire toe te leggen. Enerzijds omdat we het gevoel hadden dat we daar écht goed in konden worden, anderzijds omdat het ontzettend leuk is om componisten vragen te kunnen stellen over hun muziek.''

In meer opzichten bekleedt het Mondriaan Kwart van cellist Eduard van Regteren Altena, zijn broer Jan Erik van Regteren Altena (viool), Edwin Blankenstijn (viool) en Annette Bergman (altviool) een unieke positie in het Nederlands muziekleven. In de afgelopen twee decennia speelde het kwartet meer dan honderd wereldpremières en bracht het ruim twintig plaat- en cd-opnames uit. Het Mondriaan Kwartet maakt deel uit van het kunstenplan. ,,Maar dat betekent niet dat wij van het kwartet kunnen leven'', lacht Eduard van Regteren Altena. ,,Het kwartet is een volle baan voor half geld. We hebben er alle vier een betrekking naast om rond te kunnen komen.''

In twintig jaar is het kwartet éénmaal van bezetting gewisseld. Altiste Prunella Pacey maakte plaats voor Annette Bergman. Eduard van Regteren Altena: ,,Een kwartet is een complex product van vier karakters. Als er nu opnieuw iemand uit zou stappen, is dat een groot probleem. Ik denk dat we alle vier vertrouwen op een ongeschreven trouw aan en liefde voor het strijkkwartet. En ons bindt ook de trots dat we het toch maar mooi al twintig jaar volhouden! Neem een club als het Amadeus Kwartet – die reizen nota bene apart, zò haten ze elkaar. Wij zijn eigenlijk nogal gezellig met elkaar.''

Volgens componist Chiel Meijering, die veel voor het kwartet componeerde, is het mede die vertrouwdheid waaraan het Mondriaan Kwartet zijn kwaliteit ontleent. ,,Je moet lang bij elkaar zijn om als kwartet echt goed te worden. Die twintig jaar ervaring wordt weerspiegeld in de manier waarop de musici fysiek en muzikaal op elkaar reageren. Ze zijn extreem goed op elkaar ingespeeld – letterlijk en figuurlijk.''

Zaterdag viert het Mondriaan Kwartet het jubileum met een concert in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Dan wordt ook de nieuwe cd The Girlsssss Collection gepresenteeerd, met veertien korte, ongeveer vier minuten durende kwartetstukken van Chiel Meyering. De titels verwijzen naar `girls' als Dolly Parton, Angelina Jolie, Gwyneth Paltrow en Marilyn Monroe. ,,Het selectiecriterium was fysieke aantrekkingskracht'', zegt Meijering. ,,Zo lees ik graag de sterrenrubriek op de filmpagina van deze krant. Soms laat zo'n vrouwenbeeld me niet los en dan schrijf ik een stukje. Ik ben daarbij schaamteloos geweest in de keuze van het idioom. Het klinkt allemaal heel popachtig en toegankelijk, maar het ís zeer `gecomponeerd'. De duur en het idioom maken dit tot een heerlijke vorm voor `tussendoor'. Er zijn nu al 54 `girl'-stukken!''

Eduard van Regteren Altena: ,,Vierenvijftig?! Tsja, Chiel is berucht om zijn productiviteit. We namen The Girlsssss collection voor de zomer op, en na de vakantie zei hij: ,,Sorry jongens, er zijn weer tien stukken bijgekomen!''

Het Mondriaan Kwartet verleent compositieopdrachten, maar krijgt ook veel nieuwe kwartetliteratuur opgestuurd. Eduard van Regteren Altena: ,,En niet incidenteel, hoor. Er ontstaan zorgwekkende stapels. We kunnen niet alles uitvoeren, maar spelen wel alles even door. Sommige stukken komen niet in aanmerking, andere wel. En dan is er nog de twijfelstapel! Onze concertprogramma's bevatten altijd uit één ten onrechte onbekend werk, één nieuw werk en één twintigste-eeuwse klassieker. Sjostakovitsj, Debussy, Ravel - etcetera. Wat wil je dan nog meer? Ik mis het klassieke en het romantische kwartetrepertoire nooit.'' Meyering: ,,Laatst hoorde ik Streepjes van Guus Janssen door het Kronos Quartett. Verschrikkelijk! Die musici kennen de taal niet, en begrijpen die daardoor muziek niet. De gerichtheid op eigentijdse muziek, óók de Nederlandse, maakt het Mondriaan Kwartet uniek. Ze kunnen zeer flexibel en kunnen moeiteloos elk stuk de gewenste klankkleur geven. Zo'n kwartet moeten we koesteren.''

Jubileumconcert met werken van Sjostakovitsj, Lobanov en Meijering: 18/1 20.15 uur Concertgebouw, Amsterdam. Res. (020) 6718345

    • Mischa Spel