VS vragen NAVO om militaire hulp bij aanval op Irak

De Verenigde Staten hebben gisteren hun NAVO-bondgenoten formeel gevraagd militaire steun te overwegen bij een eventuele aanval op Irak. Het ging volgens Amerikaanse NAVO-diplomaten om een ,,formele presentatie'' van de ,,opties'', die plaatsvervangend minister van Defensie Wolfowitz de NAVO op 4 december voorlegde.

Andere NAVO-diplomaten onderstrepen dat de VS hun bondgenoten ,,geen formeel antwoord hebben gevraagd''. De NAVO-ambassadeurs zullen de Amerikaanse voorstellen aan hun regeringen voorleggen en er de komende weken binnen het bondgenootschap over discussiëren. Volgens hoge NAVO-diplomaten zijn geen beslissingen te verwachten ,,zolang het VN-traject met wapeninspecties wordt afgewerkt''.

Steun van de NAVO als geheel bij een oorlog tegen Irak ligt binnen de alliantie zeer gevoelig, omdat de Europese lidstaten onderling verdeeld zijn over militair optreden tegen Irak en sommige meer tijd willen geven aan de wapeninspecteurs.

De VS presenteerden hun voorstellen gisteren bij de NAVO in een `beperkte zitting' met de ambassadeurs en hun plaatsvervangers. Het gaat om zes nader uitgewerkte maatregelen op de vier terreinen die Wolfowitz in december noemde, voor de NAVO als geheel of lidstaten afzonderlijk. Het betreft geen actieve deelname aan een eventuele Amerikaans-Britse aanval op Irak, maar militaire bijstand door de NAVO, zoals bij de Golfoorlog van 1991.

Volgens diplomaten vragen de VS de NAVO om AWACS-radarvliegtuigen en Patriot-raketverdedigingssystemen ter bescherming van bondgenoot Turkije tegen een mogelijke wraakactie van Irak. Turkije is een mogelijke lanceerbasis voor een Amerikaanse aanval op Irak. Daarom moet de NAVO zich herbezinnen op haar planning voor de beveiliging van Turkije, aldus Washington.

De VS willen ook NAVO-patrouilles in het oosten van de Middellandse Zee, een belangrijke aanvoerroute voor Amerikaans oorlogsmaterieel naar de Golf. De NAVO is gevraagd patrouilleboten en mijnenvegers te leveren. [Vervolg IRAK: pagina 5]

IRAK

`Verzoek VS bedoeld voor planning'

[Vervolg van pagina 1] De VS willen ook NAVO-steun ter bescherming van Amerikaanse bases in Europa en mogelijk in de Golf of ter vervanging van hun soldaten die naar de Golf worden gestuurd. Een ander verzoek betreft de terbeschikkingstelling door de NAVO van haar luchtruim, bases en havens. De alliantie kan voorts taken uitvoeren op planningsgebied voor NAVO-landen die militair deelnemen, zoals op het terrein van transport. En de NAVO kan, wat de VS betreft, een rol spelen als vredesmacht ná een oorlog in Irak.

,,We moeten vooropstellen dat de president [van de VS] nog geen beslissing heeft genomen over het gebruik van geweld, maar het kost tijd om te plannen'', zei de Amerikaanse minister van Defensie, Rumsfeld, in Washington over het verzoek aan de NAVO. ,,Juist nu we bezig zijn met de planning met individuele landen, leek het gepast om, in de mate dat de NAVO dat wil, dat planningproces [bij de NAVO] te beginnen.''

Volgens een Amerikaanse NAVO-diplomaat gaat het om ,,zorgvuldige defensieplanning'', bedoeld om de NAVO erop voor te bereiden dat zij klaar staat ,,solidariteit te tonen met Turkije'', bij een eventuele aanval van Irak. In december reageerden de NAVO-landen welwillend op de opties die Wolfowitz informeel voorlegde, temeer omdat Washington een jaar daarvoor geen gebruik maakte van de NAVO bij de militaire actie in Afghanistan.

Nu onderstrepen NAVO-diplomaten dat het ,,nog erg vroeg is in het proces'' zolang de wapeninspecties nog gaande zijn. Het Amerikaanse verzoek komt bovendien op een moment dat verscheidene bondgenoten zoals Frankrijk, Duitsland en Canada erop hameren dat een tweede VN-resolutie nodig is voor militair optreden tegen Irak. Rumsfeld zei gisteren dat het ,,point of no return'' voor oorlog nog niet is gepasseerd.

Rusland is gisteren begonnen aan een diplomatieke missie in Bagdad om een oorlog af te wenden. De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken, Saltonov, zei dat ,,we elke kans moeten grijpen om een diplomatieke en vreedzame oplossing te vinden en bereiken''. Wapeninspecteur Blix, op weg naar Bagdad, informeerde vanochtend hoge Europese functionarissen in Brussel.

    • Robert van de Roer