`Showprocessen' tegen Turkmenen en buitenlanders

In de Turkmeense hoofdstad Asgabat zijn gisteren negen Turkmenen veroordeeld tot straffen van twintig jaar tot levenslang wegens betrokkenheid bij de moordaanslag op president Saparmurat Niyazov op 25 november. Vandaag worden nog 32 verdachten gevonnist, onder wie zestien buitenlanders.

Onder de veroordeelden van gisteren – het proces begon en eindigde op dezelfde dag – bevond zich een van de vermeende hoofddaders, de zakenman Guvanç Jumayev, die tot levenslang werd veroordeeld. Ook zijn zoon, zijn vader en een broer werden gevonnist. Onder de buitenlanders die vandaag hun vonnis horen bevinden zich vijf Russen en zes Turken.

De aanslag op president Niyazov werd dermate knullig uitgevoerd dat waarnemers voortdurend hebben getwijfeld of hij überhaupt is gepleegd. Er werden na de vermeende aanslag ruim zestig mensen gearresteerd. Volgens sommige mensenrechtenorganisaties probeert Niyazov, een uiterst autoritaire leider die een bizarre verheerlijking van zijn eigen persoon op touw heeft gezet, de situatie te gebruiken om elke oppositie uit de weg te ruimen.

De in Moskou wonende zuster van de eind december tot levenslang veroordeelde Boris Sihmuradov, oud-minister van Buitenlandse Zaken, meent dat haar broer inmiddels dood is. Ze heeft niets meer van hem gehoord sinds hij – duidelijk mishandeld – op de Turkmeense televisie ,,bekende'' dat hij achter de aanslag op Niyazov zat en om zijn leven smeekte. Volgens het bewind in Asgabat is de ex-minister in leven; gisteren bepaalde Niyazov dat hij nooit in de toekomst van een amnestie zal mogen profieteren.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch vroeg gisteren in een brief de Russische president Vladimir Poetin zijn invloed aan te wenden om Niyazov tot de orde te roepen. Volgens de organisatie wekten de televisiebeelden van Sihmuradov het vermoeden dat ,,de showprcessen uit de tijd van Stalin'' weer waren teruggekeerd. ,,Het afgelopen decennium zijn de burgerlijke vrijheden in Turkmenistan dermate uitgehold dat een effectief onderzoek naar de moordaanslag van 25 november onder de huidige omstandigheden onwaarschijnlijk is'', aldus HRW.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) hoopt niettemin wel op zo'n onderzoek. Zij benoemde gisteren een onderzoeker die zich de achtergrond van de arrestaties in Turkmenistan gaat bekijken. De benoeming is een eerste stap naar het sturen van een onderzoeksteam naar Turkmenistan.