Hirsi Ali belooft meer dan VVD wil

Over de beloften van VVD-politica Ayaan Hirsi Ali is verwarring ontstaan. Ze belooft dingen die ze vorige maand ontkende. En de VVD zelf ontkent haar nieuwe beloften.

De emancipatie van allochtone vrouwen werd dankzij de politieke entree van VVD-debutante Ayaan Hirsi Ali (,,Ik heb dat tot een nationale prioriteit gemaakt'') een verkiezingsthema. PvdA-Kamerlid Nebahat Albayrak is de directe rivale van Hirsi Ali en ze is boos. . ,,Ayaan heeft enorm staan liegen'', zegt Albayrak over hun televisieconfrontatie in `Nederland kiest', begin deze week.

Wie zegt het te willen opnemen voor onderdrukte vrouwen van allochtone afkomst, zoals Albayrak en Hirsi Ali, wordt al snel geconfronteerd met twee vragen: Kan de subsidie omhoog voor de vrouwenopvang, die met ernstige tekorten kampt? En is het toegestaan om allochtone vrouwen die mishandeld worden door hun echtgenoot een zelfstandige verblijfsvergunning te geven?

Albayrak zegt op beide vragen ja. De VVD was tegen, maar Hirsi Ali zei deze week in `Nederland kiest' ,,voor elkaar gekregen'' te hebben dat de VVD geheel is bijgedraaid. Hirsi Ali zei dat de VVD-top haar beloofde een deel van de 500 miljoen die was gereserveerd voor veiligheid, te gaan besteden aan de vrouwenopvang. Waarna ze Albayrak zelfbewust afserveerde met een: ,,Ik heb in anderhalve maand bij de VVD dus meer voor elkaar gekregen dan jij in vierenhalf jaar in de Kamer''.

Maar een dag na de bewuste televisieuitzending wordt binnen de VVD erkend dat Hirsi Ali wat heeft geïmproviseerd. VVD-fractievoorlichter Gerald Rensink: ,,Ik kan me niet herinneren dat nu is besloten wat Ayaan zegt. Ik kan me dat ook niet voorstellen.'' VVD-integratiewoordvoerder Stef Blok: ,,Ayaan brengt de onderwerpen misschien wat prominenter, maar het is echt niet zo dat wij onze standpunten hebben veranderd. Een toezegging over extra geld voor de vrouwenopvang? Nee, die is er niet.''

Op het moment is 50 tot 70 procent van de vrouwen in de opvang van allochtone afkomst. Niet bewezen is dat ze vaker geslagen worden, zoals Hirsi Ali eerder heeft gezegd. Directrices van Blijf van mijn Lijfhuizen zeggen dat met nadruk. Wel vertellen ze over een paar cruciale andere verschillen met Nederlandse vrouwen. Allochtone vrouwen worden vaak door hun hele familie bedreigd als ze willen weglopen. En als ze toch hun man verlaten, krijgen veel vrouwen een probleem met hun verblijfsvergunning. Omdat ze die vaak dankzij hun huwelijk hebben, dreigen ze naar het moederland te worden uitgezet (en daar sturen familieleden hen vaak weer terug naar de echtgenoot).

Albayrak redeneert als volgt: wie allochtone vrouwen werkelijk de kans wil geven zich los te maken van hun door Hirsi Ali zo verfoeide onderdrukkende religie en cultuur, moet ten minste zorgen dat ze kunnen vertrekken. Een zelfstandige verblijfstitel dus. GroenLinks, de enige partij die de verkiezingen ingaat met een vergaand actieplan tegen vrouwenmishandeling, pleit daar overigens al het langst voor: volledige afschaffing van de afhankelijke verblijfsvergunning. Maar uit vrees voor een aanzuigende werking op import- en schijnhuwelijken konden andere partijen daar nooit veel enthousiasme voor opbrengen. De PvdA diende eind vorig jaar een motie in die meer kans maakte: verstrek de zelfstandige verblijfstitel in ieder geval onvoorwaardelijk bij bewezen mishandeling. GroenLinks deed mee, VVD en CDA niet. Zelfs demissionair minister Nawijn (Vreemdelingenzaken en Integratie) zegt nu desgevraagd: ,,Als het openbaar ministerie daadwerkelijk tot vervolging overgaat, dan moet zo'n vrouw een zelfstandige verblijfstitel krijgen.''

Maar waar de prominente VVD-voorvechtster van vrouwenrechten zelf staat is haar achterban nu onduidelijk. ,,Ze is vooral vrij vaag in wat ze wil en ik begrijp nog steeds niet wat de VVD nou doet'', zegt Margreeth de Boer, directeur van het Clara Wichmann Instituut, dat een betere rechtspositie van vrouwen nastreeft. Wat voor extra verwarring zorgt is Hirsi Ali's tv-optreden van een maand geleden. Toen kreeg ze de vragen over subsidie en de afhankelijke verblijfstitel voorgelegd in het tv-programma `Oog in oog' – ook door Albayrak. En toen zei Hirsi Ali nog tégen extra subsidie te zijn, en tegen de zelfstandige verblijfsvergunning. ,,Geld geneest niet'', zei Hirsi Ali. ,,Er moet helemaal niet meer geld komen voor opvanghuizen. Het geweld moet stoppen.'' Over de verblijfsvergunning zei ze: ,,Ik stem tegen, omdat ik vind dat het problemen camoufleert''.

Drie directrices in de vrouwenopvang reageren teleurgesteld als zij horen dat de VVD Hirsi Ali's nieuwe beloften van deze week ontkent. Hirsi Ali bezoekt deze week drie opvanghuizen in Den Haag, Amsterdam en Utrecht. ,,Heel positief was haar bezoek'', zegt Roos van Dijk, directeur in Den Haag. ,,Want Ayaan gaf me toen al aan dat de VVD het beleid ten aanzien van de vrouwenopvang dankzij haarzelf dus gaat wijzigen. 's Avonds was ik dolblij toen ik haar dat op de televisie nog eens hoorde zegen. Ik geloofde dat. Want ik heb altijd begrepen dat je als kandidaat namens je partij praat. Maar dat is kennelijk niet meer zo.'' Hirsi Ali weigert op vragen hierover te reageren.

    • Margriet Oostveen