Frans-Duits plan verdeelt Europa

Het compromis dat Frankrijk en Duitsland dinsdagavond bereikten over herziening van het bestuur van de Europese Unie heeft zeer uiteenlopende reacties losgemaakt. De grote EU-landen reageerden overwegend met instemming. Daarentegen reageerden de Europese Commissie en kleinere lidstaten sceptisch tot afwijzend.

De Franse president Jacques Chirac en de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder werden het in Parijs eens over afschaffing van het roulerende voorzitterschap van de EU. In plaats daarvan willen ze een EU-president voor de duur van vijf jaar (of van tweeëneenhalf jaar met de mogelijkheid van herverkiezing). Deze president zou door de EU-regeringsleiders met gekwalificeerde meerderheid van stemmen moeten worden gekozen. Bovendien willen Chirac en Schröder dat de voorzitter van de Europese Commissie niet meer wordt benoemd door de EU-regeringsleiders, maar wordt gekozen door het Europees Parlement. Details van het akkoord zijn nog niet bekend.

Het Frans-Duitse plan voor een vaste EU-president werd gisteren verwelkomd door de Britse regering. Ronduit enthousiast reageerde de Spaanse premier José-Marie Aznar. Hij refereerde aan het initiatief dat hij afgelopen najaar samen met zijn Britse collega Tony Blair en zijn Italiaanse ambtgenoot Silvio Berlusconi had genomen om de Europese Unie op het wereldtoneel `meer smoel' te geven met een vaste president.

Instemmend reageerde ook de Franse ex-president Valéry Giscard d'Estaing, momenteel voorzitter van de Conventie over de toekomst van Europa. Deze Conventie moet komende zomer voorstellen doen aan de EU-regeringsleiders voor verbetering van het bestuur van de steeds groter wordende Europese Unie. Het Frans-Duitse akkoord speelt hierbij een belangrijke rol.

Bij de Europese Commissie overheerst daarentegen scepsis ten aanzien van een vaste EU-president. Voorzitter Romano Prodi van de Commissie waarschuwde dat het EU-bestuur er waarschijnlijk ingewikkelder in plaats van overzichtelijker door wordt. Hij wees ook op het risico van rivaliteit tussen een benoemde EU-president en een gekozen Commissievoorzitter.

Prodi werd bijgevallen door een politieke geestverwant van Chirac, de Franse parlementariër François Bayrou. ,,Dit compromis is heel gevaarlijk. Het dubbele presidentschap legt de basis voor een onverantwoord vertoon van onmacht'', aldus Bayrou. Ook de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker beklemtoonde het gevaar van ondermijning van de EU bij een tweehoofdig presidentschap.

De Nederlandse demissionaire staatssecretaris Atzo Nicolaï (Europese Zaken) zei vanmorgen dat het voorstel voor een vaste EU-president hem ,,grote zorgen'' baart, mede omdat democratische controle ontbreekt. Wel is hij te spreken over de door het Europarlement te kiezen voorzitter van de Europese Commissie. Nederland overlegt met de Benelux-partners over een gezamenlijke reactie. Ook zijn er contacten met andere kleinere lidstaten en kandidaat-lidstaten, die eveneens bevreesd zijn dat de grote landen de EU naar hun hand willen zetten.