Chailly speelt Brahms nu met temperament

Het Concertgebouworkest plakt er zelf geen etiket op, maar de zeven concerten met negen werken van Brahms die Riccardo Chailly deze dagen dirigeert, mogen gerust een Brahms-festival worden genoemd. Dergelijke ruime aandacht voor Brahms' oeuvre misstaat het orkest nooit – het waren Brahms barse woorden over de faciliteiten van het Amsterdams muziekleven (,,Naar Amsterdam kom ik alleen nog terug om goed te eten en te drinken.'') die anno 1884 ten grondslag lagen aan de snelle bouw van het Concertgebouw.

Chailly begon zijn Brahms-cyclus gisteravond met grootse en geladen uitvoeringen van de beide grote eerstelingen: de Eerste symfonie en het Eerste pianoconcert met de Amerikaans-Russische pianist Yefim Bronfman als solist. Later deze week volgen naast de resterende drie symfonieën de Tragische ouverture, de Haydn-variaties, het Tweede pianoconcert met Nelson Freire en het Vioolconcert met Frank-Peter Zimmermann.

Het is niet de eerste keer dat Chailly zich met het orkest buigt over Brahms. Geprezen werden zijn opnamen uit de vroege jaren negentig, vorig jaar oogstte zijn visie op de Eerste symfonie bij het orkest gemengde reacties.

De wat analytische aanpak van Brahms die toen werd gesignaleerd, bleek gisteravond te hebben plaatsgemaakt voor een allesbehalve gladde, rationele behandeling. Hier zinderde het drama in een uitvoering van de Eerste symfonie waarin de theatrale mogelijkheden met opvallende versnellingen, vertragingen en sfeerwisselingen optimaal werden benut. Die accenten werden gefundeerd door een doordacht en vooral binnen de delen goed gedoseerd opgebouwd betoog, met in de klank diep donkere, soms zelfs sensueel aardse kleuren in het innige Andante sostenuto.

Die massieve en temperamentvolle maar ook wendbare Brahms-klank kenmerkte ook het aanvankelijk zelfs onheilspellend klinkende Eerste pianoconcert. Pianist Yefim Bronfman soleerde in 1999 al bij het orkest in dit werk onder de toekomstige chef-dirigent van het Concertgebouworkest, Mariss Jansons. Ook onder Riccardo Chailly betoonde Bronfman zich een pianist die een gespierde, volstrekt gecontroleerde techniek en een Russische volheid van klank paart aan een fraai met het orkest meekleurende zin voor de poëtische aspecten van de partituur. Als tastend in het duister klonk het kalm voortschrijdende Adagio, waarin ook de semi-berustende houtblazerspassages niet onberoerd lieten. Yefim Bronfman keert in maart terug in het Concertgebouw voor een recital in de serie Meesterpianisten.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Riccardo Chailly m.m.v. Yefim Bronfman (piano). Programma met werken van Brahms. Gehoord: 15/1 Concertgebouw,Amsterdam. Herh.:16/1. Radio 4: 2/2, 14 uur.

    • Mischa Spel