Zachte informatie

Volgens de wet mag de politie zogeheten `zachte informatie' vastleggen, maar niet langer dan een half jaar. De demissionaire minister van Justitie Donner (CDA) vindt dat dit de handen van de politie te zeer bindt in de strijd tegen het terrorisme. Hij wil de tijdslimiet oprekken. Er moet ruimte komen voor zogeheten themaregisters, waarin ook plaats is voor onverdachte personen. Dat is een ernstige inbreuk op de rechten van de mens, maar wanneer die strikt beperkt blijft tot de bestrijding van terrorisme, valt het zeker te rechtvaardigen. Donner wil echter meeliften op de schokgolven van `11 september' en alle ernstige vormen van criminaliteit meenemen in zijn registratieplan.

De politie klaagt voortdurend over een gebrek aan bevoegdheden. Dat deed zij in 1998, toen de huidige regeling na uitvoering en grondig overleg met de Tweede Kamer tot stand kwam, echter ook al. De minister van Justitie is een goede verklaring verschuldigd waarom het nu dan wél nodig is deze regeling voor de gewone criminaliteitsbestrijding opzij te zetten. Zachte informatie is precies wat het woord zegt. Het is mogelijk dat iedereen die toevallig een hele of een halve crimineel aan de telefoon heeft gehad, bij de politie wordt geregistreerd. Dus niet alleen de spreekwoordelijke tuinman van Al Capone. De grens van een half jaar is minder hard dan wordt voorgesteld. In de Kamer werd in 1998 openlijk getwijfeld aan de mogelijkheid werkelijk te voorkomen dat gewone burgers uiteindelijk toch in een `zwacri'-register (voor zware criminaliteit) belanden. De controle op herkomst en bronnen van zachte informatie is van oudsher een zorgenkindje. Dat is er niet minder op geworden met de komst van de kliklijn Meld Misdaad Anoniem, die na drie maanden al een groot succes wordt genoemd.

Registratie is niet vrijblijvend. Onderzoek in Engeland wees jaren geleden al uit dat wanneer iemand eenmaal bekend staat, dit de kans vergroot dat informatie die op zichzelf onvoldoende is om een registratie te openen toch aan het (computer)dossier wordt toegevoegd. Aangezien niet meer dan tien procent van de anonieme tips bruikbaar pleegt te zijn, is de kans groot dat heel wat mensen oneigenlijk verdacht worden gemaakt en te maken kunnen krijgen met niet-gerechtvaardigde huiszoekingen of arrestaties.

De voornaamste bedenking bij de registratieplannen van Donner is dat zij bovenop een hele serie andere maatregelen komen. De regering is al bezig zich te voorzien van het recht zogeheten verkeersgegevens over telefoongesprekken, e-mail en internetbezoek van alle burgers, verdacht of niet, ter inzage te laten opslaan. Het vorige kabinet heeft zich in principe akkoord verklaard met vergaande voorstellen om politie en justitie recht te geven op persoonsinformatie die berust bij een breed scala aan bronnen, variërend van bank tot sportvereniging. Ook dit is informatie die vaak multi-interpretabel is, met alle kans op misverstanden en ongelukken. Het wordt tijd dat de regering stopt met deze salamitactiek en het cumulatief effect van haar informatiehonger beter in de beschouwing betrekt.