Vredesoverleg in rugbystadion

Net buiten Parijs is vanmorgen het vredesoverleg over Ivoorkust begonnen. Een even moedig als bemoeizuchtig initiatief van de voormalige koloniale heersers.

De locatie heeft alles van een symbool, een grimmig symbool. De `bemiddeling van de laatste kans' die Parijs, `historisch, cultureel en economische vriend' van Ivoorkust, de strijdende partijen van het verscheurde West-Afrikaanse land biedt, wordt gehouden in het gloednieuwe rugbystadion van Marcoussis, dertig kilometer ten zuiden van Parijs. President Chirac opende het november vorig jaar, dus het lag nog vers in het presidentiële geheugen. Het kasteel van Rambouillet kwam voor de symbool-gevoelige Fransen niet in aanmerking: daar werden in 1999 immers de mislukte onderhandelingen tussen de strijdende partijen in Kosovo gehouden.

Het startsein van de vredesconferentie die door de locatie dus onwillekeurig het karakter draagt van een wedstrijd tot nu toe op leven en dood gevoerd in Ivoorkust zelf is vanochtend gegeven door Dominique de Villepin, de Franse minister van Buitenlandse Zaken. Net als destijds in Rambouillet is het een wedstrijd zonder publieke tribune. Ondanks de mislukking van Rambouillet zijn de Fransen blijven geloven in de heilzame werking van het huis clos, waarin de partijen net zolang voorzien zijn negen à tien dagen – met elkaar opgescheept worden tot ze door één deur naar buiten kunnen.

Of dat laatste gaat lukken is zeer de vraag. Parijs waagt de gok, met een inzet die net zo goed bemoeizuchtig als moedig genoemd kan worden, want er is kostbaar Frans prestige in het geding. Zonder de geringste aarzeling – ook zonder raadpleging van de Veiligheidsraad van de VN zetten de Fransen in september vorig jaar een troepenmacht in, toen een mislukte staatsgreep de huidige troebelen in Ivoorkust inluidde. De motivering was en is dat de ruim 25.000 Franse burgers in Ivoorkust beschermd moesten worden, maar geopolitieke drijfveren werden evenmin veronachtzaamd. Het was alsof de afdeling `Françafrique' van het Elysée, die na het imperiale bewind (1981-1995) van oud-president Mitterrand in het slop geraakt was, gewacht had op een gelegenheid om uit haar as te herrijzen.

Precies zoals Frankrijk zich traditioneel beroept op een speciale relatie met de Arabische wereld, koestert het land om dezelfde historisch-koloniale redenen nauwe banden met een fors deel van Afrika. Met het francofone Ivoorkust, het in 1960 onafhankelijk geworden `Zwitserland van Afrika', heeft het bovendien een convenant dat in hulp in nood voorziet. De Franse interventie is in principe ook nog eens `neutraal' en beoogt `slechts' de strijdende partijen uit elkaar te houden en al te Afrikaanse misstanden, lees massamoorden, te voorkomen.

Al vrezen critici van het gevoerde beleid dat Frankrijk ad infinitum gedoemd is te proberen twee hete vuren te blussen, met alle risico's van escalatie van dien, de inzet van Parijs is historisch `logisch' en nobel. Al wordt tegelijkertijd niet besmuikt gedaan over de commerciële belangen van de relatie met de grootste cacaoproducent ter wereld, de Fransen beseffen dat een lokale oorlog in Afrika nog meer dan elders de neiging heeft grensoverschrijdende trekken te vertonen. [Vervolg IVOORKUST: pagina 4]

IVOORKUST

Frans prestige

[Vervolg van pagina 1] Gisteren gaf premier Pascal Affi N'Guessan, vertegenwoordiger in Marcoussis van de internationaal erkende president Laurent Gbagbo, een persconferentie in Parijs. Zijn verhaal was onberispelijk `Westers': zijn regering wil van Ivoorkust een moderne, democratische samenleving maken, zonder ethnische of nationalistische uitsluiting van het ruim eenderde deel van de zestien miljoen Ivorianen dat van elders komt of geen legale papieren bezit. Ook zei hij bereid te zijn met iedereen te praten, zoals het een democraat betaamt, maar is het gewapenderhand naar de macht willen grijpen zoals de rebellen die de noordelijke helft van het land bezetten hebben gepoogd, ook onderdeel van het democratische model? Zou Parijs onderhandelen met de bezetters van de helft van Frankrijk? Zijn retorische vraag bewijst dat bemiddelaar Frankrijk een eerste succes heeft geboekt. Alle partijen bevinden zich vandaag rond de ronde tafel van Marcoussis.

Het eerste onderwerp op de door Parijs bepaalde agenda is de ontwapening en verwijdering van avonturiers en de herintreding van rebellen in het reguliere leger. Het tweede is de uiterst netelige kwestie van de ivoirité: wie is Ivoriaan, wie niet? Het derde is de voorbereiding van de volgende verkiezingen. Overkoepelend doel is een duurzaam politiek compromis, dat terugtrekking van de Franse troepenmacht overleeft.

Behalve mensenlevens en het voorkomen van vluchtelingenstromen van ontredderde burgers staat er voor Frankrijk prestige op het spel. En dat spel is des te delicater tegen de achtergrond van het onverzettelijke Franse standpunt, dat diplomatie en de politiek zelfs de Iraakse crisis kan oplossen en dat de wapens als het maar enigszins mogelijk is dienen te zwijgen.

    • Pieter Kottman