Terug naar de schoolbanken

Overleg met docenten, met leerlingen, met conrectoren: de agenda van rector Margriet Berkhout van het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam puilt uit. Een kijkje achter de schermen.

Even na achten, vóór de eerste schoolbel, begint de werkdag van Margriet Berkhout, rector van het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam. De kerstvakantie is voorbij en in de docentenkamer wenst iedereen elkaar een gelukkig nieuwjaar. Berkhout blijft niet te lang, want om kwart voor negen begint de eerste van de drie Bilo's (bilateraal overleg met haar conrectoren) van vandaag. Onderwerp van gesprek is een nieuw project waarbij docenten elkaars lessen bijwonen, met didactische kruisbestuiving als doel. ,,Omdat wij als gymnasium ons best moeten doen om leerlingen te blijven boeien. Ze worden steeds kritischer'', licht Berkhout toe. ,,Sommige docenten waren eerst sceptisch, er was angst voor verlies van status en zelfvertrouwen. Het is niet niks om het koninkrijk dat lokaal heet open te gooien en kritiek te krijgen, al is het van je collega's.''

Dat zelfstandige gymnasia het in vergelijking met andere scholen makkelijker hebben en ruimer in hun financiën zitten, is een misverstand, onderstreept de rector. ,,Zelfstandige gymnasia zijn niet per definitie rijk. Ik moet vechten voor elke formatieplaats. Wij krijgen minder docenten per leerling dan een vmbo-school. En dan praat ik nog niet over allerlei subsidies die wij mislopen.''

Margriet Berkhout (49) is sinds twee jaar rector van het Erasmiaans. Daarvoor was zij wetenschappelijk hoofddocent aan de economische faculteit van de Erasmusuniversiteit, waar ze organisatieleer en management doceerde en directielid was bij de opleiding informatica en economie van de faculteit. Eigenlijk wilde ze al langer ,,haar eigen toko draaien'', vertelt ze. ,,Ik heb jaren voor grote groepen studenten gestaan en besefte steeds meer dat het de middelbare school is waar de jongere echt gevormd kan worden. En toen zag ik ineens die advertentie: rector gevraagd.'' Ze mist het lesgeven niet.

Het geluid van de bel rolt door de hoge gangen van het vooroorlogse schoolgebouw. Tijd voor het volgende overleg. Maar Berkhout wil van conrector Ruitenbeek eerst nog even weten hoe het zit met de `ronselbrief' aan alle oud-leerlingen. Het Erasmiaans bestaat 675 jaar en 2003/04 wordt hèt lustrumjaar. ,,Wij vragen hen vriendelijk maar dringend om geld, maar ook om inhoudelijke steun bij veel lustrumprojecten.''

Met conrector Jankees Ouwerkerk volgt een bespreking over de studiedagen voor docenten. Daar zullen de tweede fase (klas 4 t/m 6) en de kwaliteit van het lesmateriaal centraal staan. ,,Veel docenten vinden de studieboeken voor de tweede fase te schraal'', zegt Berkhout. ,,Dat vinden ze cultuurarmoede en ze willen kijken hoe ze de stof kunnen aanvullen.''

De laatste Bilo van die dag, om tien uur, gaat over de voorlichtingsavonden en open dagen voor nieuwe leerlingen. Berkhout stemt met conrector Annelies van Dijk af wat er nog geregeld moet worden. ,,De uitstroom van leerlingen in de eerste twee jaar is te hoog'', vindt ze. ,,De Cito-toets op de basisschool heeft te weinig oog voor de eigenschappen die een kind nodig heeft voor een gymnasiumopleiding. Het is niet alléén een kwestie van intelligentie.''

Het nieuwe bestuur van de RGB (Rotterdamse gymnasiastenbond), de schoolvereniging van het Erasmiaans, komt kennismaken en dringende zaken bespreken. Natasja, Foeke, Eliel, Rogier, Anna, Wolter en Denise, allemaal vierdeklassers, willen weten of de schoolvereniging gesponsord mag worden door een colafabrikant. ,,Ik weet het niet, maar blijf aan mijn hoofd zeuren tot ik het antwoord heb'', adviseert Berkhout.

Om twaalf uur begint de grote pauze. Berkhout gaat naar de docentenkamer, gooit een eurodubbeltje in de koffieautomaat en bespreekt met Rogier Cazemier, docent economie, de ondernemingsplannen die leerlingen gaan schrijven en uitvoeren voor de scholenwedstrijd `Ondernemen, iets voor mij?' ,,Weet je'', zegt Berkhout, ,,ondernemen hoeft niet vies te zijn in relatie met het onderwijs.'' Ze is ervan overtuigd dat het ondernemer spelen de leerlingen helpt ontdekken wat er allemaal bij komt kijken om je plannen te verwezenlijken. De bel gaat en ze haalt nog snel een warm stokbroodje in de Cantina, zoals de Latijnse naam van de kantine op het Erasmiaans luidt.

Het is bijna twee uur als Anela, Amrita, Iris en Miriam van de openingscommissie van het lustrum aanschuiven in Berkhouts werkkamer. Wat besproken wordt, moet strikt geheim blijven. Na afloop prikt Berkhout een datum waarop de hele ploeg een avond bij haar thuis komt, want het wordt tijd om knopen door te hakken. Met ,,ik zorg wel voor boerenkool. Houdt iedereen daarvan?'' hamert ze af. Het lustrum-thema wordt `ex pluribus unum': eenheid in verscheidenheid. ,,Dat geldt onder meer voor de achtergrond van de ruim 900 leerlingen. We hebben hier kinderen van asielzoekers en van bestuursvoorzitters. En heel veel nationaliteiten.''

Om half drie gaat Berkhout naar de aula, waar de vierdeklassers wekelijks debatteren. Dit keer wordt een zitting van het Europees Parlement nagespeeld. Aan de orde is een wetsvoorstel over tabaksreclame. Berkhout gaat in de zaal zitten en luistert. Eindelijk heeft ze even tijd om haar broodje op te eten.

Na vieren loopt de school leeg. Berkhout gaat nog even een kijkje nemen bij het natuurkunde-experiment van zesde-klasser Siebe Schaap. ,,Dit practicum telt mee voor mijn eindexamen'', vertelt hij. Siebe wil naar de TU Delft om technische informatica te studeren.

Overal in het gebouw zijn nog vergaderende docenten en conrectoren achtergebleven. Berkhout loopt overal binnen, luistert, doet suggesties. Om half zes sluit ze haar kamer af. Het schrijf- en denkwerk voor vanavond – over bezuinigingen en overleg met de ouderraad – neemt ze mee naar huis.

Dit is deel 12 in een maandelijkse serie over een dag uit het leven van een werknemer.