Scherp columnist met tekenpen

De striptekenaar Jaap Vegter, die gisteravond op 70-jarige leeftijd is overleden, staat nog als vanouds op de laatste pagina van het vandaag verschenen nieuwe nummer van Vrij Nederland – zoals hij daar zo'n 25 jaar lang week in week uit heeft gestaan, met zijn getekende commentaar op de tijdgeest. In de strip, die nu zijn laatste blijkt te zijn, vertelt een kroegbaas dat hij vanwege de aanstaande verkiezingen een politiek café heeft georganiseerd. Maar de uitgenodigde politici drinken alleen Spa en thee (,,vanwege de normen en waarden'') en de stamgasten worden gefouilleerd vóór ze binnen mogen. Zo komt de stemming er natuurlijk nooit in.

Jaap Vegter had de vorm van de strip gekozen, maar eigenlijk was hij veel meer een columnist met de tekenpen. Zijn strips waren uit het alledaagse leven gegrepen betoogjes, in de taal van de tijd geformuleerd en geciseleerd getekend in kaders die vaak een beetje voorover helden om er extra vaart aan te geven. Met zichtbaar plezier beoefende hij de persiflage, bijvoorbeeld door politici en ondernemers met hun eigen drogredeneringen door de mand te laten vallen. Ook excelleerde hij in boze oude mannen, die met priemende vingers en in een vinnige belettering hun hoon jegens het heden uitschreeuwden. Zelf herkende hij zich het meest in zijn hoofdpersoon Johan, de uit de jaren zestig overgebleven linkse activist die steeds meer moeite kreeg met zijn standpunten van vroeger – en er dus regelmatig de hand mee lichtte. Vegter kwam uit Voorburg, uit een streng gereformeerd milieu, en hield daaraan naar zijn zeggen ,,een sterk ontwikkeld gevoel voor goed en kwaad'' over. In een radio-interview noemde hij zichzelf ,,een gereformeerde atheïst''. Hij brak met het ouderlijk huis toen de tekenleraar op het Zandvliet Lyceum in Den Haag hem de weg wees naar de tekenacademie. Zijn eerste strips, waarin de twee homojongens Jeroen en Jan-Bart de hoofdrol speelden, maakte hij eind jaren vijftig voor Sekstant, het destijds baanbrekende blad van de NVSH. Sindsdien tekende hij voor een groot aantal verschillende bladen, en ook – als geldnood hem daartoe noopte – voor commerciële opdrachtgevers. Voor de Haagsche Courant maakte hij spotprenten over de lokale politiek.

Bij voorkeur ging Vegter door het leven als een voyeur, die de buitenwereld bekeek zonder zelf naar buiten te treden. Maar gistermiddag, na de deadline van Vrij Nederland, kwam hij naar de opening van de tentoonstelling Politiek in prent in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. Daar trof hem een hartaanval.

    • Henk van Gelder