Productiviteit blijft in EU achter bij VS

De Europese Unie moet snel extra inspanningen doen om de productiviteit en de werkgelegenheid te vergroten. Voorzitter Romano Prodi van de Europese Commissie sprak gisteren van een zaak van ,,overleven''.

Prodi toonde zich ongerust over het geringe aantal Europese onderzoekers in de exacte wetenschappen, van wie velen naar de Verenigde Staten emigreren. ,,Als we op deze weg doorgaan, dan wacht ons de catastrofe'', aldus de Commissie-voorzitter.

Prodi deed zijn uitlatingen in het Europees Parlement bij de presentatie van een aantal Commissie-documenten ter voorbereiding van de Europese top komende maart in Brussel. Dan moeten de regeringsleiders nagaan wat er terechtkomt van hun in 2000 op de top van Lissabon gedane belofte om de EU in 2010 te maken tot de meest concurrerende en dynamische economie met behoud van sociale cohesie.

De productiviteit per werknemer in de EU daalde volgens de Commissie tussen 1999 en 2002 van 86 naar 83 procent van die in de VS. Nederland zit in de achterhoede. Ook dreigt de EU in 2005 al meteen de tussentijdse doelstelling de werkgelegenheidsgraad op te voeren tot 67 procent van de werkende bevolking niet halen. Nederland haalt dit cijfer wel.

Verder blijven de meeste EU-lidstaten ver verwijderd van het doel om aan het eind van dit decennium de helft van de ouderen aan het werk te hebben, om zo ook de pensioenen betaalbaar te houden. Ook van de belofte om de effectieve pensioenleeftijd (waarop werknemers daadwerkelijk stoppen) met vijf jaar te verhogen, komt weinig terecht. ,,De strategische doelen van Lissabon blijven binnen bereik, maar succes is niet gegarandeerd'', aldus het Commissie-rapport `Kiezen om te groeien'.

Juist de landen die hun overheidsfinanciën niet op orde hebben – Duitsland, Frankrijk en Italië – blijven ook achter met economische hervormingen. Zweden, Denemarken en Groot-Brittannië scoren het best, het eerste land met hervormingen op de arbeidsmarkt en de laatste twee met hervormingen van de productenmarkten. Volgens de Europese Commissie moet dit jaar prioriteit worden gegeven aan investeringen in kennis en innovatie. ,,Ondanks de huidige beperkingen van nationale budgetten moet meer worden geïnvesteerd in onderwijs, onderzoek en kenniseconomie.''

Doel blijft de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling op te voeren van 1,9 procent naar 3 procent van het bbp in 2010. Hiervan moet tweederde van het bedrijfsleven komen, tegen iets meer dan de helft nu. De Commissie bepleit fiscale stimulansen en eenvoudiger regels. Zij wijst er op dat de EU-landen slechts vijf onderzoekers op duizend werknemers tellen, tegen acht op de duizend in de VS. De Commissie noemt het EU-patent, geblokkeerd wegens onenigheid over het taalregime, een toetssteen voor de bereidheid van lidstaten. Volgens de Commissie moet de top in maart deadlines vaststellen voor een reeks hervormingen, onder meer op het gebied van de interne markt, die moeten worden geaccepteerd voordat in juni 2004 een nieuw Europees Parlement wordt gekozen.

    • Hans Buddingh'