Meesterlijke fotografe

De documentaire begint bijna komisch; de fotografe Eva Besnyö is aan het verhuizen van haar Amsterdamse woning naar een kleinere behuizing in het Rosa Spierhuis in Laren, het onderkomen voor gepensioneerde kunstenaars. Voortdurend heen en weer schuivend met foto's in de gang bij haar voordeur kan ze kan maar niet besluiten in welke volgorde (het zijn haar meest bekende foto's) de prenten moeten worden opgehangen.

De nu 92-jarige Nederlandse fotografe van Hongaarse afkomst heeft een bewogen leven achter de rug. Ze heeft besloten dat haar fotoarchieven naar het Maria Austria Instituut (MAI) zullen worden overgebracht. Op knappe wijze gaat haar jongere collega fotograaf/filmer Leo Erken aan de hand van gesprekken en foto's (wie kent niet haar beroemde foto van het zigeunerkind met de cello op de rug) met haar terug in de tijd. In haar jeugd was ze niet gelukkig, dat werd ze pas toen ze ging fotograferen. Zij leerde als jonge en verliefde fotografe in de jaren dertig in Berlijn het vak bij een meesterfotograaf. Zonder zorgen, gesponsord door haar vader. De idylle werd ruw verstoord toen Hitler aan de macht kwam en zij naar Nederland uitweek.

Fotografiedeskundige Willem Diepraam en MAI-directeur Adriaan Elligens onderwerpen in de film een collectie van haar 200 mooiste foto's aan een kritische selectie. Het snijdt als een mes door je heen wanneer mindere of niet ter zake doende afdrukken worden verscheurd. Ontroerend is het moment waarop zij met de inmiddels overleden Paul Huf jeugdherinneringen ophaalt aan hun beroemde tijdgenoten als Sem Presser, Carel Blazer, Maria Austria, Cas Oorthuys en Ad Windig. (Zoon Michael Windig is nu haar meesterdrukker en mag van Eva's oude negatieven opnieuw afdrukken maken die veel geld zullen opbrengen.) Huf: ,,Wij waren altijd goede collega's, zonder jaloezie.''

Als in Laren haar foto's eindelijk zijn opgehangen, heeft ze een ontmoeting met tijdgenote Ata Kando. Prachtig volgt Erken de Hongaars sprekende dames op een wandeling die eindigt in tegenlicht aan het strand, de één met een borreltje voor zich en de ander met een kopje.

Op 16 januari 2003 opent in het FOAM Amsterdam een overzichtstentoonstelling van het werk van Eva Besnyö.

Het uur van de wolf: Eva Besnyö, de keurcollectie. NPS, Ned.3, 20.33-21.30u.

    • Vincent Mentzel