Late erkenning

De hommage drie jaar geleden van het International Film Festival Rotterdam aan regisseur Kinji Fukasaku (vijftien films, ongeveer een kwart van zijn oeuvre) bracht de Japanse veteraan voorspoed en geluk. Het jaar daarop keerde de zondag aan prostaatkanker overleden Fukasaku terug naar Rotterdam met zijn grootste hit tot dan toe, het controversiële Battle Royale.

Was Fukasaku, die in 1961 debuteerde met vier gewelddadige B-films op rij voor de Toei-studio, altijd al geobsedeerd geweest door de manieren waarop zijn landgenoten elkaar het leven zuur maken, in gangsterfilms en andere cynische portretten van de naoorlogse samenleving, Battle Royale vormde in zekere zin de apotheose van die thematiek. Een groep scholieren wordt losgelaten op een onbewoond eiland, met de opdracht dat alleen wie als laatste overleeft ooit weer naar huis mag. Binnen de kortste keren blijken de kinderen bereid elkaar in hinderlagen te lokken, te bedriegen en te vermoorden. En de discussie, tot in het Japanse parlement toe, ging natuurlijk over de vraag of Fukasaku een immoreel voorbeeld gaf, dan wel een waarschuwende vinger opstak tegen de aberraties van de menselijke aard. In beide gevallen rinkelde de kassa, zoals het bij een slimme exploitatiefilm hoort te gaan. Battle Royale bevatte in ieder geval meer fantasie en fictie dan in het werk van Fukasaku tot dan toe gebruikelijk. Veel van zijn yakuza-films, over corruptie en sociale ontreddering, maakten immers in de vormgeving een min of meer documentaire indruk. Internationaal verwierf Fukasaku vóór Rotterdam nog de grootste bekendheid door zijn coregie van de Amerikaans-Japanse film over Pearl Harbor, Tora! Tora! Tora! (samen met onder meer Richard Fleischer, 1972). Ook werkte hij samen met romancier Yukio Mishima als scenarioschrijver van Kurokotage/Black Lizard (1968), maakte hij enkele sporadische kostuumfilms en had groot succes in eigen land met de yakuza-memoires Battles without Honor and Humanity (1973). Van al zijn films werd alleen Cops vs. Thugs (1975) na het Rotterdamse retrospectief in de Nederlandse filmtheaters uitgebracht.

    • Hans Beerekamp