De cliëntèle van de omroep

Bij al die tv-debatten wordt één onderwerp zorgvuldig gemeden: de omroep zelf. Ze kijken wel uit. De omroep is in stilte gepacificeerd. Gerrit-Jan Wolffensperger vertrekt per 1 februari als voorzitter van de NOS en hem is op het hart gebonden zijn mond niet open te doen over wat hij allemaal in Hilversum heeft gezien. Ik hoop dat hij zich daar niet aan houdt.

Er gaat jaarlijks 700.000 euro naar de omroep maar het laatste waar de diensthoofden in zijn geïnteresseerd, is publieke verantwoording. De begrotingen zijn onspecifiek, er zijn allerlei belangenverstrengelingen. Maar we hebben er niets mee te maken hoe de verenigingen en stichtingen met ons geld spelen. Ze vinden zichzelf onafhankelijk. Aan het hoofd van de NOS komt Harm Bruins Slot, een degelijke man van het CDA. Dat is de partij met de minste fantasie op omroepgebied en dat bevalt de meerderheid van de partijen in Den Haag prima. Nu even geen discussie.

Op de VVD en de LPF na zijn alle politieke partijen stevig geworteld in de publieke omroep. Ik tel één socialistische omroep en drie christelijke. Er is een geheel progressief Net 3. Binnenkort wordt Net 1 waarschijnlijk in zijn geheel een christelijk net. Maar daar komt geen onkerkelijk conservatief of liberaal net tegenover te staan. Op Net 3 troont presentator en voormalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg. Zo'n presentatorschap moet vele jaren na zijn PvdA-voorzitterschap mogelijk zijn, mits hij niet meer actief bij de partij is betrokken. Maar volgens het recente boek van politiek adviseur Jacques Monasch kon Rottenberg het niet laten zich te bemoeien met de vorige verkiezingscampagne. Hij zat met twee anderen in een adviesgroepje om de campagne te redden en werd door Ad Melkert gevraagd als adviseur. Het ging niet door omdat Monasch naar zijn zeggen niet mee wilde doen, buiten de huidige PvdA-voorzitter om. Later interviewde Rottenberg Melkert in Slot Rottenberg. Voor de zuiverheid zou Rottenberg beter in dienst van de Vara kunnen zijn dan van de neutrale NPS.

De VVD en de LPF zijn niet in omroepverenigingen vertegenwoordigd. Van hen is de hardste kritiek te horen. De laatste tijd wordt die minder, want de lijsttrekkers hebben de publieke zendtijd hard nodig en die krijgen ze ook. Vorig jaar vochten alle publieke omroepen om een bezoekje van kijkcijferkanon Fortuyn.

Voor het overige hebben de VVD en de LPF ook geen reden tot klagen, want hun publieke tekort wordt ruim aangevuld door de commerciële zenders waar ruim drie vijfde van de Nederlanders naar kijkt. Daar wordt de toon gezet door het populisme van De Stem van Nederland op SBS, Breekijzer of Over de Balk. De LPF-achterban kijkt zelfs vrijwel uitsluitend commercieel. Als Bruins Slot een verstandig CDA-man is, zou hij ook de VVD en de LPF meer klandizie geven om de roep om bezuinigingen te dempen.

Niet dat het er bij vertegenwoordiging van die stromingen beter op wordt, want daar gaat het niet om. De publieke omroep heeft geen duidelijke missie en lijdt aan sport-, spel en praatshow-proliferatie. Eergisteren legde Netwerk nog de vinger op de groeiende Nederlandse achterstand in onderwijs en onderzoek. We houden gelijke tred met Griekenland en Tsjechië. De publieke omroep draagt er ook aan bij om de mensen dom te houden door geen acht te slaan op wetenschap. Nieuwsrubrieken hebben geen goede wetenschaps-specialisten en wetenschapsprogramma's worden weggedrongen naar tijdstippen dat bijna niemand kijkt. Op prime time hoort voetbal. Dat levert reclamegelden op. Als de publieke omroep wetenschap op prime time zou stimuleren, moet de overheid er meer geld aan uitgeven en dat wil bijna geen partij.

De omroep is minder belangrijk dan onderwijs, zorg of de vele kantooruren van de politie. Toch is het de vlag die de publieke lading zou moeten dekken, de standaard waar commerciële omroepen zich tegen moeten afzetten. Maar de publieke omroep durft niet eens het volume van de Ster-reclame omlaag te draaien, laat staan dat al die partijen, raden, stichtingen, verenigingen, voorzitters, productiebedrijfjes tot betere prestaties kunnen worden opgezweept.

Gerectificeerd

Omroep

In de tv-rubriek Beeld (15 januari, pagina 25) stond gisteren dat er jaarlijks 700.000 euro naar de publieke omroep gaat. Het juiste bedrag is 700 miljoen euro.

    • Maarten Huygen