`Voor 300 dollar liever 'n echte'

FAO Schwarz, de elitaire speelgoedwinkel die tot vorig jaar deel uitmaakte van Vendex KBB, heeft bescherming van zijn schuldeisers aangevraagd. Wie koopt er voor 30.000 dollar een speelgoedauto?

,,Wat een zachte hond, he?'', zegt een meisje op de begane grond van FAO Schwarz aan Fifth Avenue in Manhattan, terwijl ze `Penelope, the Big Pup', een enorm knuffelbeest, over de kop aait. ,,Maar voor driehonderd dollar (284 euro) heb ik toch liever een echte.''

FAO, eigenaar van Amerika's chicste speelgoedwinkelketen, dat tot vorig jaar in handen was van Vendex KBB, heeft gisteren `Chapter 11' ofwel uitstel van betaling aangevraagd bij de rechter, nadat het vorige maand al had aangegeven waarschijnlijk niet te kunnen voldoen aan zijn betalingsverplichtingen. Het concern, dat behalve het vlaggenschip FAO Schwarz ook nog de ketens Zany Brainy en Right Start omvat, gaat een derde van zijn 253 winkels sluiten. Het hoopt in het tweede kwartaal alweer uit het faillissement te herrijzen, als voldoende nieuw kapitaal kan worden aangetrokken.

De omzet vorig jaar uit de drie speelgoedzaken van FAO, gevestigd in King of Prussia, Pennsylvania, viel zwaar tegen. Een aanvankelijke omzetverwachting van 585 miljoen dollar stelde topman Jerry Welch in november bij tot 545 miljoen dollar. Enkele leveranciers begonnen te klagen over te late betaling en weigerden nog artikelen te leveren voor het cruciale kerstseizoen. Mede hierdoor vielen de resultaten nog lager uit. Welch had in december al laten weten dat een faillissement dreigde als een kredietregeling met de Wells Fargo bank niet kon worden versoepeld.

,,Wat FAO nodig heeft zijn unieke producten'', aldus Christopher Byrne, een speelgoed-analist voor de nieuwsbrief Toy Report. Unieke producten, wel te verstaan, die kinderen willen hebben. En, in het geval van FAO Schwarz, die ouders zich kunnen veroorloven.

Want hoeveel ouders doen hun kind de – tamelijk unieke – mini-Hummer cadeau, met alles erop en eraan, voor 30.000 dollar? Of, iets minder buitensporig, de Jaguar XK8, voor 495 dollar? Of, voor meisjes: de Barbie-Bondgirl, compleet met James Bond, voor 80 dollar? De dame bij de inpakafdeling, die zit te duimendraaien, wil het niet verklappen. De langstrekkende toeristen zijn vol bewondering maar kopen niet.

Niet dat FAO Schwarz geen exclusieve hits in huis heeft. ,,Wij zijn met de kerst in no time door onze lightsabers heengegaan'', zegt een man achter de kassa in de Star Wars hoek. Zulke fantasiewapens, zoals gebruikt in de film, kosten toch nog zo'n 140 dollar per stuk. De `GI Joe's West Point & Anapolis Cadets' à 89 dollar doen het ondanks de toenemende militaire stemming in het land wat minder.

Het New-Yorkse filiaal vervult als `vlaggenschip' van de in 1862 door Frederick August Otto Schwarz opgerichte winkel een belangrijke rol als marketinginstrument (hij figureerde in diverse films) en zal om die reden niet zo snel zijn deuren sluiten. Wat er met de overige 24, iets minder opzichtige, maar matig presterende FAO-Schwarz-filialen gebeurt in de rest van het land is onbekend.

De problemen bij Zany Brainy, een keten gespecialiseerd in educatief speelgoed voor kinderen tussen 4 en 12, zijn ernstiger. Zany Brainy had al uitstel van betaling aangevraagd toen het werd overgenomen door Right Start, een babywinkelketen, onder andere gefinancierd door de gebroeders Fred en Richard Kayne. Zany ondervindt hevige concurrentie van Toys R Us, die met zijn Imaginarium ook thuis is in het `verantwoord' speelgoed. Daarnaast profileren mega-warenhuizen als WalMart en Target zich steeds meer met hetzelfde speelgoed voor een lagere prijs.

Vendex KBB had FAO Schwarz sinds 1990 in portefeuille, maar wist de zaak slechts vijf jaar uit de rode cijfers te houden. De verkoop vorig jaar aan Right Start gebeurde in aandelen, waardoor KBB nog een belang heeft van 15 procent in FAO.

    • Viktor Frölke