Saoedi-Arabië: hervormingen

Saoedi-Arabië heeft de Arabische landen opgeroepen om binnenlandse hervormingen door te voeren, zo hebben Arabische kranten gisteren gemeld. Het Saoedische initiatief, genaamd `Handvest voor hervorming van de Arabische situatie', strekt zich ook uit tot de inter-Arabische betrekkingen – die vreedzaam moeten zijn – en verwerpt alle externe agressie tegen enige Arabische staat. Het is niet duidelijk of een Amerikaanse aanval op Irak hieronder ook valt. Het document is nu in handen van een Arabisch comité van ministers en zal worden voorgelegd aan de Arabische topconferentie die in maart in Bahrein wordt gehouden.

Het initiatief bepleit interne hervormingen in elk Arabisch land en een grotere politieke deelneming van de bevolking. Dit wordt omschreven als essentiële voorwaarde om beter te kunnen profiteren van de Arabische capaciteiten. ,,Voortaan zal het niet voor ons aanvaardbaar zijn om te zeggen wat we niet praktiseren of beloven wat we niet uitvoeren'', aldus de tekst. ,,Dit handvest zal bindend zijn voor hen die hun verantwoordelijkheid volledig en serieus nemen. Zij die van deze koers afwijken zullen zich voor God en hun volk moeten verantwoorden.''

Dat uitgerekend Saoedi-Arabië het initiatief neemt tot een dergelijke oproep tot binnenlandse hervormingen is opmerkelijk aangezien het land een van de behoudendste van de Arabische wereld is en democratisering in de buurlanden tot dusverre altijd met grote argwaan heeft bejegend. In tegenstelling tot de bijna alle andere Arabische landen bestaan in Saoedi-Arabië geen gekozen vertegenwoordigende lichamen. De koning (aangezien deze ziek is in zijn plaats de de facto regeerder kroonprins Abdullah) neemt alle politieke beslissingen en er is behalve de zeer conservatieve geestelijkheid slechts een benoemde raad (shura) die hem zo nodig van advies kan dienen.

Maar het initiatief moet worden gezien tegen de achtergrond van de Amerikaanse campagne tegen Irak, die tot een reactie van de Arabische burgers tegen hun leiders zou kunnen leiden, en van de aandacht die de Verenigde Staten besteden aan de gebrekkige democratie in de Arabische wereld sinds de moslim-extremistische aanslagen van 11 september 2001.

Saoedi-Arabië, tot de aanslagen van 11 september in New York en Washington preferent bondgenoot van de VS, voelt zich daarbij speciaal aangesproken. Van de 19 kapers die namens Osama bin Laden de terreurdaden van 11 september uitvoerden, waren er 15 net als Bin Laden zelf in Saoedi-Arabië geboren. Dat was aanleiding tot een stroom van kritisch commentaar op de situatie in Saoedi-Arabië van de zijde van rechtse groepen in de VS, die hebben opgeroepen tot herziening van de Amerikaans-Saoedische relaties en zelfs tot `regimewisseling' in Riad (na die in Bagdad).