Op campagne met `premier Jeltje'

De PvdA worstelt nog met de vraag wie haar premierkandidaat is. Op campagne in Friesland werd Jeltje van Nieuwenhoven al bijna ingehuldigd. ,,Misschien zit ik nu wel in de auto met onze toekomstige premier.''

In het Domela Nieuwenhuis Museum in Heerenveen is het de eerste vraag, op deze dag van de PvdA-ophef over het premierschap. ,,Mevrouw Van Nieuwenhoven, kunt u ons zachtjes in het oor fluisteren wie dan wel onze premier wordt?'' Nee, dat kan Jeltje van Nieuwenhoven niet. Niet alleen is de nummer 2 op de PvdA-lijst ,,verkeerd geciteerd'' als belangstellende voor het premierschap, ook ,,moet er nog hard worden gewerkt'' aan de verkiezingsuitslag en ,,zitten tussen de diverse peilingen grote verschillen''. ,,Deze campagne gaat over inhoud, niet over poppetjes.''

Het zijn de argumenten die de campagneleiding gistermorgen telefonisch had afgesproken. Dat was om acht uur, vlak voor het vertrek naar de gepensioneerde PvdA-leden van het gewest Friesland in het Domela Nieuwenhuis Museum in Heerenveen. Van Nieuwenhoven gebruikt de argumenten ook tegenover het PvdA-raadslid dat haar van Gorredijk naar Beetsterzwaag rijdt (,,het ging even door mij heen: misschien zit ik nu wel in de auto met onze toekomstige premier''). Ze zegt het tegen de journalist van de Drachtster Courant. Tegen de directeur van de Heemstra State in Oenkerk (,,ik heb gehoord dat u kandidaat bent voor het premierschap'') aan wie ze de PvdA-bokaal voor Bereikbare Zorg uitreikt.

Jeltje van Nieuwenhoven zegt het de hele dag dat de PvdA Heerenveen en omstreken bezoekt in vier `teams' die, aldus het Draaiboek Gemeente Heerenveen, bij diverse supermarkten `canvassen en gesprekken aangaan met passanten', zorgcentra bezoeken en tussendoor een `kopje koffie mogelijk in een cafetaria' nuttigen. Van Nieuwenhoven zit in Team A. Dat betekent: canvassen en flyers uitdelen bij Super de Boer en Albert Heijn in Gorredijk, `van hieruit lopend naar Zorgcentrum De Miente, opzet: rozen/flyers uitdelen', `verzamelen en in de auto's stappen naar Beetsterzwaag'. Elk team beschikt over routebeschrijvingen. In de kofferbakken van de auto's liggen de bossen rozen, de folders (`Kies Nummer 39: Harm Evert Waalkens voor het Platteland') en de petjes.

De PvdA bezoekt in veertien dagen vijftig steden en vandaag is het koud. Van Nieuwenhoven, Kamerlid sinds 1981, heeft er ervaring mee. Ze draagt geen petje (,,katoen houdt de kou niet tegen''), maar een rode baret van wol en een broek in plaats van een rok. Zodra ze ergens de auto uitstapt, slaat ze haar rode sjaal om. Ze heeft ook een vaste tekst: ,,Mag ik u een folder aanbieden van de PvdA? U gaat toch wel stemmen? Ja? Denk dan nog eens aan ons.''

Het is de niet-opdringerige tekst die ze al jaren gebruikt, zoals ze ook al die tijd mensen die links stemmen niet koste wat kost heeft proberen te winnen voor háár partij. ,,U stemt Femke Halsema? Dan ga ik niet eens met u in discussie.'' [Vervolg PVDA: pagina 2]

PVDA

'We kunnen ons weer laten zien'

[Vervolg van pagina 1] Zo ruimhartig deed Van Nieuwenhoven het vroeger ook in Amsterdam-Zuid, ,,in de tijd dat dat nog niet mocht van de partij''. ,,Maar ik vond dan: het is al mooi dat ze hier op links stemmen.''

De reacties zijn overwegend positief en daarmee heel anders dan tijdens de campagne van vorig jaar. ,,Toen hoorde je de hele tijd: rot toch op met je partij.'' Dat is afgelopen. In het Friesland waar ze vandaan komt en waar bijna iedereen haar kent (`Goed datste hjir bist, Jeltsje'), maar ook op de andere plaatsen die ze de afgelopen dagen bezocht. ,,De sfeer is omgeslagen. We kunnen ons weer laten zien op straat.''

Zo zijn er mensen die zeggen dat ze ,,hebben nagedacht en weer terugkomen bij de partij''. Anderen wensen haar ,,heel veel succes''. ,,Dank u. Maar we moeten er nog wel tegenaan, hoor.'' ,,Het gaat toch goed?'' ,,Jawel, maar de verkiezingen moeten nog komen.'' Niemand weigert een roos.

De enkele keer dat er discussie ontstaat is dat met linkse stemmers. ,,Wat doen jullie nou voor de middengroepen? Ik hoor jullie alleen nog maar over de minima.'' ,,Jullie laten de middengroepen in de kou staan. Wat moet ik nou? Naar de VVD? Liever niet. Naar de SP? Daar voel ik mij niet thuis.''

Het optimisme is groot, kortom, ook al mag het premierschap niet ter sprake komen. Van Nieuwenhoven: ,,Het is ook zo flauw. Als we er slecht voor zouden staan en we waren erover begonnen dan zouden de mensen zeggen: daar heb je die regenteske partij weer. Nu staan we er goed voor en vragen ze ons erom.''

De PvdA gaat deze keer ,,voor de inhoud'', alleen de vragenstellers houden zich daar niet aan: ,,Hoe moet het nou als we meer zetels halen dan er namen op de kieslijst staan?'', luidt de laatste vraag in het Domela Nieuwenhuis Museum in Heerenveen. De Kieswet bepaalt dat die lijst nooit langer mag zijn dan twee keer het aantal zittende leden per partij. Voor de PvdA 46, twee keer de 23 die vorig jaar overbleven van de 45 `paarse' Kamerleden.

,,Een goeie vraag'', vindt Van Nieuwenhoven. Het ,,gelukkige toeval'' wil dat op nummer 46 niet één kandidaat, maar per kiesdistrict een verschillende kandidaat staat. ,,En er zijn 19 kiesdistricten, dus we kunnen nog even vooruit.''

HOOFDARTIKEL: pagina 7

www.nrc.nl: dossier verkiezingen