Kenia verklaart de oorlog aan sekte

De Keniaanse regering wil de Mungiki-sekte met geweld onschadelijk maken. Misschien kan ze beter de armoe bestrijden die de voedingsbodem voor de sekte vormt.

De nieuwe Keniaanse regering heeft de oorlog verklaard aan de Mungiki-sekte die vorige week in Nakuru twintig mensen afslachtte. Minister voor Nationale Veiligheid Chris Murungaru gaf in het weekeinde opdracht op ieder Mungiki-lid te schieten dat zich niet overgeeft. Mungiki zwoer daarop een heilige oorlog te beginnen tegen de regering. Honderden leden zijn opgepakt en de sekteleiders doken onder. De politie viel schuilplaatsen in verscheidene sloppenwijken binnen evenals boerderijen waar de sekte straatkinderen en landloze jongeren opving.

De strijd tegen Mungiki is de eerste grote uitdaging voor de begin deze maand geïnstalleerde regering van president Mwai Kibaki. De vorige regering van president Moi had de sekte illegaal verklaard, maar kwam nooit in actie. Hierdoor ontstond de indruk dat invloedrijke politici en zakenlui van de voormalige regeringspartij Kanu goede contacten onderhouden met Mungiki.

De sekte steunde bij de recente presidentsverkiezingen Uhuru Kenyatta, de kandidaat van Moi's keuze. Volgens onbevestigde berichten hadden er aan de vooravond van de slachtpartij in Nakuru gesprekken plaats tussen Mungiki en Kanu. Dit wekte groot wantrouwen bij de nieuwe regering die vreest dat Kanu de sekte gebruikt om het regime van Kibaki te destabiliseren.

Zo werd Kibaki tot actie gedwongen, nog voor hij de nodige hervormingen heeft kunnen doorvoeren in het inefficiënte veiligheidsapparaat. De Keniaanse politie is notoir corrupt en veel agenten werken samen met criminelen of groepen als Mungiki.

De sekte heeft de gewoonte om de dood van haar leden onmiddellijk te wreken. Bij zo'n wraakactie vielen begin vorig jaar in een woonwijk van Nairobi 23 doden. Zulke aanvallen vinden in alle openheid plaats, zonder dat de politie optreedt. Mungiki vermoordt overigens alleen mannen. Vrouwen worden gespaard.

Mungiki ontstond aan het einde van de jaren tachtig. Sociologen zien de sekte als een uitdrukking van de woedende onderklasse. Elders op het continent komen soortgelijke groepen voor. De groep neemt het op voor armen en berooiden, zoals de tienduizenden straatkinderen en de honderdduizenden landlozen. Naar schatting anderhalf miljoen jongeren zouden lid zijn. De filosofie van Mungiki is een mengeling van tradities van de Kikuyu-stam, gekruid met mythologische verwijzingen naar de pre-koloniale tijd toen er sociale orde en gelijkheid zou hebben bestaan. Naarmate de politieke klasse na de onafhankelijkheid in de ogen van de kanslozen steeds meer faalde, werd de potente cocktail van Afrikaans fundamentalisme en sociaal radicalisme aantrekkelijker.

Bij de beter opgeleide en moderne Kenianen roepen de acties van Mungiki afgrijzen op. In Mungiki's visie zijn prostitutie en aids terug te voeren op de decadente Westerse invloeden in Afrika. Mungiki wil daarom de eigen Afrikaanse waarden benadrukken. Ze propageert het besnijden van vrouwen. Sekteleden vallen `onbetamelijk' geklede vrouwen aan en rukken hun de broeken van het lijf.

Op het platteland krijgt Mungiki lof voor zijn sociale projecten. In de steden is de sekte meer omstreden. Mungiki schiep werk voor zijn leden door hen openbaar vervoersbusjes (matatu's) te laten rijden maar raakte vervolgens in conflict met concurrenten in deze bedrijfstak, veelal invloedrijke zakenlui of politici. De slachtpartij in Nakuru was een gevolg van een meningsverschil met concurrerende matatu-chauffeurs. In door criminelen gecontroleerde sloppenwijken beschermen sekteleden bewoners. Maar het geld dat ze daarvoor eisen lijkt verdacht veel op smeergeld.

De publieke opinie zoals die tot uiting komt in kranten, heeft zich fel tegen Mungiki gekeerd. Het regeringsoffensief tegen de sekte kan rekenen op brede steun. De opinie van de arme meerderheid valt veel moeilijker te peilen. Een advocaat waarschuwde gisteren dat Mungiki voor de verdoemden der aarde een Afrikaanse reveil symboliseert. Wil de overheid werkelijk Mungiki uitschakelen, zei deze advocaat, ,,dan zal ze alle armen in de stad en de ontheemden van het platteland voor een vuurpeloton moeten laten paraderen en ze neermaaien''. Een Mungiki-leider adviseerde de regering de chronische armoe in Kenia te bestrijden in plaats van zijn sekte. ,,We geven ons nooit over'', zwoer hij.

    • Koert Lindijer