Studielast Tweede Fase 1

De minister van Onderwijs heeft vorige week wijzigingsvoorstellen gedaan ter verlichting van de Tweede Fase (NRC Handelsblad, 9 januari). Er komt onder andere meer keuzevrijheid voor de leerlingen, de versnippering van (deel)vakken wordt teruggebracht, er ontstaat meer variatie in vakkenpakketten en examenvoorschriften worden beperkt. Met deze voorstellen wordt een stap in de goede richting gezet maar worden niet alle problemen van leerlingen opgelost. Recent onderzoek naar de tijdsbesteding en studielast in de Tweede Fase laat twee belangrijke problemen zien die door deze voorstellen niet worden opgelost.

In de eerste plaats gaat het om de organisatie van de school en hierbinnen om de afstemming tussen leraren. Scholen en leraren krijgen het volgens leerlingen niet voor elkaar om een gelijkmatige verdeling te bewerkstelligen van werkstukken, praktische opdrachten, verslagen, toetsen en andere activiteiten. Te veel van deze opdrachten komen in bepaalde perioden bij elkaar en leiden tot hoge studielast (pieken). Leraren zijn ook te weinig op de hoogte van de hoeveelheid tijd die opdrachten en werkstukken kosten en het eigen vak wordt als belangrijkste gezien. Afstemming binnen vaksecties, kernteams of de school kunnen hier veel verlichting brengen.

Een tweede probleem raakt de kern van de Tweede Fase: de zelfstandigheid van leerlingen. Volgens leerlingen wordt er nog te weinig een appèl gedaan op hun zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid. Leraren hebben kennelijk nog geen balans gevonden tussen het geven van klassikaal onderwijs (instructie) en het begeleiden van leerlingen in het (meer) zelfstandig doorlopen van de Tweede Fase. Om dit evenwicht te bereiken is binnen de school meer aandacht nodig voor collegiale begeleiding en scholing van leraren.