Naakt mag nu in saai Salt Lake City

Salt Lake City viert op 8 februari de eerste verjaardag van de Olympische Winterspelen. De Spelen hebben de hoofdstad van Utah nauwelijks veranderd. Vooral de mormonen kijken met plezier terug op het evenement.

Naked is de naam van een bar-dancing die twee maanden geleden zijn deuren opende in het centrum van Salt Lake City. In de mormonenstad – aartsconservatief, preuts en een tikkeltje saai – was het voor de Olympische Spelen ondenkbaar dat een etablissement zo'n voor velen in de stad aanstootgevende naam zou dragen. Uitgaansgelegenheden dragen hier onschuldige namen als Green Street en Port O'Call. De gedurfde naamgeving van Naked, in felblauw neon, is een van de weinige dingen die veranderd zijn in de stad die vorig jaar twee weken lang het sportieve middelpunt van de wereld was.

,,Veranderingen sinds de Spelen? Niet meer dan details'', zegt een serveerster van Italiaans restaurant Caffè Molise dat tijdens de Winterspelen goede zaken deed. ,,Ik merk dat automobilisten veel meer op overstekende voetgangers letten. Sinds de drukte die we hier een jaar geleden hebben beleefd, is er meer respect in het verkeer. En er wordt wat soepeler omgegaan met de strenge drankwetten die we hier in Utah hebben.'' Zo mag volgens de Utah state law een tweede bestelling alcoholische drank niet worden geserveerd zolang de klant zijn eerste alcoholische consumptie nog niet op heeft. Op straffe van een boete van 5.000 dollar en ontslag. Dat blijkt nu in de praktijk wel mee te vallen. Wat sluitingstijden betreft, is er niks veranderd. Net als voor de Spelen gaan om één uur 's nachts alle uitgaansgelegenheden dicht.

Op Temple Square, het epicentrum van de mormoonse kerk, staan als vanouds `zusters' van de Church of Jesus Christ of the Latter-day Saints. De meesten in het zwart, met wit overhemd. In het bezoekerscentrum naast het Tabernakel doet een Belgische zendelinge haar werk. Heidi Dhondt uit Antwerpen liet vier maanden geleden familie en stad achter voor anderhalf jaar zendelingenwerk in Utah. Ze kan niet oordelen over de verschillen tussen Salt Lake City voor en na de Spelen, maar het viel haar wel op dat mensen in haar omgeving de stad bleken te kennen toen ze zei dat ze daar zendelingenwerk ging doen.

De 22-jarige mormoonse blijkt een fan van het schaatsen in het algemeen en van Erben Wennemars in het bijzonder. Vorige week leidde ze hem twee uur lang rond op Temple Square, samen met Martin Hersman. ,,Erben is een leuke jongen, en hij was ook erg geïnteresseerd.'' Graag was ze in het weekeinde naar de schaatswedstrijden in de Olympic Oval gegaan – vrijdag toonde ze zelfs een A4'tje met de aanvangstijden – maar voor zendelingen zijn sportwedstrijden verboden terrein. ,,We moeten gefocust blijven op het geloof, op het werk waar we hier mee bezig zijn.'' Maar wat is er dan mis met het bezoeken van schaatswedstrijden, uitgerekend in de stad die de sporthoofdstad van de wereld was? Ze lacht ondeugend. ,,Mannen in strakke broeken misschien.''

Het is niet de enige beperking die de zendelingen, overigens uit vrije wil, krijgen opgelegd. Zo mag Dhondt maar twee keer per jaar bellen met België: met Kerstmis en op Moederdag. Ze is bang dat ze niet te weten zal komen welke prestaties Wennemars in de Olympic Oval levert. Maar dat leest ze toch in de krant? Niet dus. Ook kranten staan voor de zendelingen op de lijst van verboden producten. Internet dan? Sites bezoeken mag evenmin, e-mailen wel. Als zuster Dhondt zaterdagmiddag na afloop van de schaatswedstrijden van een Nederlandse bezoeker hoort dat Wennemars die dag tweede is geworden op de 1.000 meter en derde op de 500 meter, is ze blij verrast. ,,Om twaalf uur dacht ik; nu begint het schaatsen.'' Ze geeft een presentje mee voor de schaatser: een cd van het Tabernakel-koor. In februari 2004 mag ze weer naar huis.

De officiële versie over de ervaringen van de kerk met de Spelen en de periode daarna komt uit de mond van Kim Farah. In de Joseph Smith Memorial Building, een voormalig hotel op Temple Square uit het begin van de vorige eeuw, heeft zij louter positief nieuws. Eén uitzondering: ,,Er is deze winter bijna geen sneeuw gevallen. Als de Spelen dit jaar zouden zijn, dan hadden we een probleem.'' Normaal ligt in de nabije bergen in deze tijd van het jaar tachtig centimeter sneeuw, nu acht. En dat is slecht voor het toerisme.

De kerk maakte weliswaar geen deel uit van de organisatie van de Spelen, maar de mormonen stelden zich wel uiterst coöperatief op. Zo stelde de kerk een gigantische parkeerplaats in het centrum ter beschikking zodat daar Medal's Plaza kon verrijzen, een stadion waar de olympische kampioenen werden gehuldigd, voor 20.000 toeschouwers. Nu herinnert op die plek niets aan de dagelijkse feesten die daar tijdens de Spelen werden gehouden. Het is weer één uitgestrekte asfaltvlakte, met slechts in de hoeken wat auto's.

,,Als stereotypen van glas zouden zijn gemaakt, dan zou de grond hier nu vol liggen met scherven'', zegt kerkwoordvoerster Farah over de vooroordelen waarmee de kerk tijdens de Spelen heeft afgerekend. Onbedoeld deden journalisten van over de hele wereld belangrijk zendelingenwerk voor de mormonen door wijdverbreide misverstanden over de kerk en de stad uit de weg te ruimen. Het eigen newscenter van de kerk werd tijdens het evenement bezocht door 1.300 journalisten uit 139 landen en nog eens 2.000 wendden zich telefonisch tot de kerk. ,,Bewust hielden we een low profile'', zegt Farah. ,,We deden niet aan actieve promotie.''

,,Veel mensen dachten bijvoorbeeld dat hier geen alcohol te koop zou zijn. Zo brachten de Russen hun eigen wodka mee'', lacht Farah. ,,Wij gebruiken geen alcohol en daardoor gebeuren in Utah minder verkeersongelukken. Maar als je hier alcohol wilt drinken, dan kan dat.'' Ook pikante verhalen over polygamie werden naar het rijk der fabelen verwezen. Tot teleurstelling van velen. Farah: ,,Een journalist van Le Monde zei: `Ik ben naar Salt Lake City gestuurd om een verhaal te maken over die rare mormonen, maar jullie zijn normaal'.'' Nog een winstpunt: sinds de Spelen gooien mensen de deur niet meer zo snel dicht voor de 60.000 zendelingen van de kerk die wereldwijd actief zijn.

De kerk doet ook mee aan de viering van de eerste verjaardag van de Spelen. Het Utah Winterfest kent zijn hoogtepunt op 8 februari, de dag van de openingsceremonie in 2002. In het Rice-Eccles-stadion brandt straks surrogaat-olympisch vuur, op 9 februari eindigt de viering met `een muzikale ode aan de menselijke geest', met het Tabernakel-koor.

Vorige week begonnen de feestelijkheden, met onder meer een ijsshow in Salt Lake City van de twee kunstrijparen die tijdens de Spelen het middelpunt vormden van een juryschandaal. Het Russische paar werd olympisch kampioen, maar een paar dagen later, toen het schandaal over de jurering aan het licht was gekomen, werd ook het Canadese paar met goud beloond. Ze vertoonden hun kunsten niet in het stadion waar destijds de wedstrijden werden gehouden, maar in het E Center, waar de Canadese ijshockeyploeg na vijftig jaar weer olympisch kampioen werd. Het Delta Center, waar het kunstrijden op de schaats zich afspeelde, is sinds de Spelen weer de thuishaven van de basketballers van Utah Jazz. Direct na de Spelen werd de ijsvloer vervangen door parket.

Bij het Rice-Eccles-stadion wordt een olympisch park aangelegd, bekostigd uit de winst van honderd miljoen dollar die de Spelen opleverde. De glazen toren waar straks voor even het vuur zal branden, krijgt daar nog voor de eerste verjaardag een plaats. Op 8 februari zijn stukjes van die toren te koop, à 200 dollar. Ideetje van de Utah Athletic Foundation, de beheerder van de schaatsbaan, de bobsleebaan en het biathlonterrein. De Foundation is financieel kerngezond; er zit 67,6 miljoen dollar in kas en de exploitatiekosten van de drie complexen worden betaald uit de rente-opbrengst van dat bedrag.

Met de man die als voorzitter van het organisatiecomité medeverantwoordelijk was voor het succes van de Winterspelen, gaat het ook goed. Mitt Romney werd als Republikein gekozen tot gouverneur van Massachusetts. Hij laat een enigszins saaie maar florerende en vredelievende stad achter, waar soms op subtiele wijze afstand wordt genomen van de oorlogsplannen van een andere Republikein, president Bush. In bar-dancing Clubaxis krijgen bezoekers na betaling van het entreegeld een stempel op hun hand gedrukt: PEACE.