Monoloog van een wanhopig politicus

Stemvee heet de voorstelling die journalist Pieter Hilhorst op verzoek van Theater De Balie maakte kort na de val van het kabinet in oktober 2002. Eerder schreef Hilhorst de politieke voorstelling Hetze, waarin een aanslag op een naar Pim Fortuyn gemodelleerde politicus wordt gepleegd. Dat bleek een visionaire tekst, want vlak na de première in mei 2002 werd Pim Fortuyn vermoord.

Stemvee gaat verder op Hetze. Eigenlijk zou het stuk Monoloog van een wanhopig politicus moeten heten, want over kiezen en stemmen gaat het niet. Wel over een politicus die de wijk in gaat, luistert naar de signalen van de bewoners en in een uitgewoond huis in Amsterdam-Oost voor een gruwelijke verrassing komt te staan.

Hoofdrolspeler Xander Straat vertolkt de rol van kamerlid Paul de Witt. Deze deelt rozen uit, probeert stemmen te werven. Zogenaamd leent hij zijn oor aan een man, een arme burger, gespeeld door Hein van der Heijden. Deze is uit zijn huis gezet. De ontmoeting van het tweetal is grandioos. De burger Henk bewoont een afgeragde kamer vol lege pizzadozen. Zonder dat Henk de kans krijgt iets te zeggen, raast De Witt door in die onnavolgbare, smakeloze en nietszeggende taal der politici. Zijn voorkeuren liggen links, maar enige rechtsheid is hem niet vreemd. Hij is ongrijpbaar, een slinkse combinatie van Pim Fortuyn en Jan Peter Balkenende. Hilhorst en regisseur Carel Alphenaar hebben geen portret van een werkelijk bestaand politicus willen tekenen, eerder de wereldvreemdheid van de Haagse Kamerleden. Wie al geen vertrouwen in de politiek had, zal het na deze voorstelling nooit meer krijgen.

Straat en Van der Heijden spelen het conflict uit tot op het bot. Te oordelen naar de stijl van het spel en de posities die de acteurs innemen, is Stemvee een heftige strijd om macht, gespeeld met de verve en de uitdagende teasers van de goede toneelacteur. De Witt slaat zijn kiezer bijna dood, waarna de politicus in zielige tranen uitbarst. Hij wil uit de politiek, hij wil zich terugtrekken. Een politicus krijgt in dit land alleen maar modder over zich heen, hij is de ultieme zondebok.

Stemvee maakt deel uit van een reeks politieke stukken die Theater De Balie brengt in de aanloop tot de verkiezingen, zoals Kieskeurig, Blauw op straat en Buitenlanders. Dit theater bij het Amsterdamse Leidseplein volgt en analyseert het politieke klimaat in Nederland op de voet, met de juiste methode: scherp en ontmaskerend. Het bestaat nog: goed politiek theater.

Voorstelling: Stemvee van Pieter Hilhorst. Regie: Carel Alphenaar. Gezien: 10/1 Theater De Balie, Amsterdam. Aldaar t/m 22/1. Aanvang 13u. Inl: 020-5535151 of www.balie.nl

    • Kester Freriks