Illinois zet doodstraffen om

George Ryan, tot vandaag gouverneur van Illinois, heeft zaterdag de straf van alle 164 ter dood veroordeelden in zijn staat omgezet in levenslang zonder kans op vervroegde invrijheidstelling.

De hoogst ongebruikelijke daad is de slotsom van een drie jaar geleden ingesteld moratorium op toepassing van de doodstraf in Illinois. Ryan had vrijdag drie ter dood veroordeelden gratie verleend. Bij de oplegging van de doodstraf worden volgens Ryan ernstige fouten gemaakt.

Tegenstanders van de doodstraf hebben enthousiast gereageerd op de persoonlijke beslissing van de Republikeinse gouverneur, die vier jaar geleden werd gekozen als voorstander van de doodstraf. Zijn Democratische opvolger Rod Blagojevich heeft de beslissing ,,zeer onjuist'' genoemd.

Ryan kreeg het afgelopen weekeinde lof toegezwaaid van onder meer Amnesty International, de Raad van Europa en de Mexicaanse president Vicente Fox. Door de spectaculaire beslissing in Illinois komt president Bush onder internationale druk te staan. Texas, waar Bush vóór zijn presidentschap twee keer als gouverneur werd gekozen, heeft de meeste doodstraffen uitgevoerd van alle 38 staten waar de straf sinds 1976 weer bestaat: 285.

Voorstanders van de doodstraf in Amerika zijn onthutst. Ook families van slachtoffers reageerden furieus. De nieuwe gouverneur van de staat Maryland, de Republikein Bob Ehrlich, heeft al aangekondigd dat hij het moratorium op de doodstraf in zijn staat opzijschuift. De openbare aanklager van Cook County (Chicago) wil nagaan of hij de beslissing van Ryan kan terugdraaien, maar hij had er een hard hoofd in.

Gouverneur Ryan noemde de doodstraf in een toespraak zaterdag ,,willekeurig en grillig en daarom amoreel''. Sinds de instelling van het moratorium bleken in Illinois zeventien zaken van ter dood veroordeelden op ondeugdelijke bewijzen te zijn gebaseerd. Ryan wilde niet langer ,,knoeien met de dood''. Ryab was vorige week opgebeld door Zuid-Afrika's ex-president Nelson Mandela. Die had hem gevraagd Illinois een voorbeeld voor de VS te maken.

DOODSTRAF: pagina 5