Geen winnaar in lijsttrekkersdebat

In het radiodebat tussen de lijsttrekkers raakte Zalm op dreef en raakte Bos voor het eerst in de problemen. Alles ligt nog open.

,,Ik ben toch heel benieuwd'', zei LPF-lijsttrekker Herben, toen PvdA-voorman Bos in het Radio-1-debat wederom weigerde te zeggen wie de kandidaat-premier van zijn partij is. ,,Melkert of Klaas de Vries? dat zou ik toch graag willen weten!''

Na afloop van de twee uur durende confrontatie tussen de zes lijsttrekkers – waaraan ook Balkenende (CDA), Zalm (VVD), Marijnissen (SP) en Halsema (GroenLinks) meededen – verzuchtte de politieke erfgenaam van Fortuyn nog: ,,Melkert premier! Dan is alles voor niets geweest!''

Herben kwam aardig uit de verf in dit derde, grote lijsttrekkersdebat van deze campagne – het tweede waaraan hij mocht meedoen. Zo lanceerde hij het plan om bolletjesslikkers veertien dagen lang het strand van Ameland te laten schoonmaken (`zeker in dit klimaat'), alvorens ze naar de Antillen terug te sturen, en bepleitte om gevangenen desnoods met vier man in een cel op te sluiten, omdat ,,oma tenslotte ook met zes op een zaal ligt''.

Ook Halsema, eveneens voor de tweede maal tot het hoogste debat toegelaten, was aardig op dreef. Daarbij viel op dat zij in haar standpunten niet zozeer toenadering zocht tot de andere politicus-links-van-de-PvdA, Marijnissen, maar eerder de D66-toon zocht. D66-leider De Graaf – niet uitgenodigd maar aanwezig in reclamezendtijd voor en na het debat – speelde daarentegen meer op het LPF-sentiment door zijn constatering vooraf dat de lijsttrekkers veel door elkaar heen zouden praten en weinig naar de burger luisteren.

Opvallend in deze campagne is dat er in de debatten tot nu toe niet echt een gedoodverfde winnaar naar voren is gekomen. Bos, vorige keer algemeen het sterkst geacht, kreeg nu de eerste krasjes op zijn politieke ziel te verduren. Het nadrukkelijk vertoon van bescheidenheid dat de PvdA-leider (,,ik zou hier grote woorden willen vermijden''), kon niet verhinderen dat Bos af en toe op standpunten werd klem gezet: de PvdA wil niet écht binnen afzienbare termijn het ziektekostenstelsel hervormen, en trekt als het tot een oorlog tegen Irak komt, op met Balkenende.

Bos was niet te spreken over de discussie over personen: ,,Ministerskandidaten vinden de mensen helemaal niet interessant!''

Zalm daarentegen, in de mediatamtam aangewezen als de grote verliezer van het eerste grote lijsttrekkersdebat, was tevreden. Hoewel wederom doodzenuwachtig slaagde de VVD'er er herhaaldelijk in om de opgegeven gespreksthema's naar zijn eigen hand te zetten. Voor of tegen gedogen? Zalm bepleit vooral minder regels. HIj liet de strijd tegen de in de peilingen oprukkende Bos voornamelijk aan Balkenende over, voor wie de PvdA-voorman ook meer een bedreiging is.

De kaarten zijn nog geenszins geschud, wisten alle lijsstrekkers na afloop. In de tien dagen die nog resten voor 22 januari is alles dus nog mogelijk – de grootste nederlagen, de meest onverwachte successen. Het Radio 1-debat toonde aan, dat deze wetenschap niet noodzakelijk tot scherpte bijdraagt.

    • Raymond van den Boogaard