In verkeerd gezelschap

Terugtrekking van Israël uit alle sinds 1967 bezette gebieden en uitvoering van alle VN-resoluties ter zake – dat is waar het comité 'Stop de bezetting' toe oproept. Het lijkt me zinnig een onderscheid te maken tussen de publicitaire strapatsen van Gretta Duisenberg en de doelstelling van haar comité.

De tekst van de oproep is eerder gematigd dan rabiaat van toon: ,,Zowel de Palestijnen als de Israëliërs willen vrede en vrijheid. Vrede en bezetting gaan niet samen. Wij willen een levensvatbare en veilige staat Palestina, een staat Israël binnen veilige grenzen, en een rechtvaardige oplossing voor de Palestijnse vluchtelingen.''

Daar kan niemand tegen zijn. Althans niemand die goed bij z'n hoofd is.

Wel kan men de opstellers van de petitie eenzijdigheid verwijten. De schuld voor het voortduren van het geweld wordt volledig gelegd bij de `expansionistische' politiek van de Israëlische regering. Een veroordeling van de door extremistische Palestijnen gepleegde terreur tegen willekeurige Israëlische burgers ontbreekt. En de opstellers van de petitie doen alsof de resoluties van de VN `ter zake' uitsluitend eisen aan Israël stellen, wat een scheve voorstelling van zaken is.

Maar goed, een actiecomité is per definitie eenzijdig, van een manifest mag je geen doorwrochte of genuanceerde analyse verwachten. Het is een noodkreet, een alarmsignaal. Ik kan me goed voorstellen dat duizenden mensen er adhesie aan hebben betuigd, ziek van het uitzichtloze conflict, begaan met de toestand van de gemangelde Palestijnse bevolking. Zo kan het niet doorgaan, Europa moet iets doen, Nederland moet iets doen. Ik voel die compassie ook.

Wat me niettemin verbaast is dat zoveel politici en ex-politici zich door dit gevoel laten meeslepen en hun naam hebben willen verbinden aan een tekst die ruimte laat aan `begrip' voor de zelfmoordaanslagen waarvan in Israël winkelend publiek, buspassagiers en schoolkinderen het slachtoffer zijn. Van verantwoordelijke politici mag een afgewogen stellingname worden verlangd die bijdraagt aan een hervatting van het vredesproces waar het, vroeger of later, eens van zal moeten komen.

Een man als oud-premier Van Agt, gepokt en gemazeld in de internationale politiek, moet toch begrijpen dat een vooringenomen, emotionele benadering niet helpt om de partijen nader tot elkaar te brengen en een weg naar verzoening te vinden. Ook oud-ministers van de PvdA (Ter Beek, De Boer, d'Ancona, Van Dam) hebben instemming betuigd met een actie die is uitgelopen (en moest uitlopen) op een solidariteitsbetuiging met Arafat. Willen zij niet in gesprek blijven met hun geestverwanten van de Israëlische Arbeidspartij? Is Arafat nu hun held? Wat doen zij met de nagedachtenis van Rabin?

Het meest onverantwoordelijke gedrag vertoont een oud-minister die niet zelf onder de petitie staat. De man van. De president van de Europese Centrale Bank, Wim Duisenberg. ,,Amice Jaap, Tot dusver heb ik mij, zoals mijn functie van mij vergt, buiten de activiteiten van mijn echtgenote gehouden (hoewel ik, dat mag jij best weten, voor 100% achter haar sta)'', zo begint een brief van de bankpresident aan CDA-minister van Buitenlandse Zaken De Hoop Scheffer naar aanleiding van het relletje over het diplomatieke paspoort waarmee zijn vrouw reist. Dat mag jij best weten... Maar de rest van de wereld moest en zou het ook weten: mevrouw Duisenberg zette de brief onmiddellijk op de website van `Stop de bezetting'.

Uit dezelfde brief blijkt dat de verklaring van Gretta Duisenberg voor de Israëlische televisie over haar bezoek aan Arafat tevoren woordelijk met haar echtgenoot was afgesproken. Ook dat maakte Gretta wereldkundig.

Mogen echtelieden zoiets niet samen bedisselen? Niet als mevrouw Duisenberg de financiële betrekkingen tussen de Europese Unie en Israël in het geding brengt en haar man, anders dan zijn functie van hem vergt, zich daar weliswaar indirect, maar toch publiekelijk achter stelt. Hare excellentie, zoals Arafat haar net iets te gretig aansprak, maakt wel degelijk openlijk gebruik van de status en invloed van de president van de ECB. Ze vestigt opzettelijk de indruk mede namens hem te spreken en dat verklaart ook de internationale mediabelangstelling.

Zo wordt het wel moeilijk onderscheid te blijven maken tussen het streven van `Stop de bezetting' en het buitensporige gedrag van de first lady, de prima donna. Binnen het comité `Stop de bezetting' bleek donderdag de vrees te bestaan dat de bijzaak, de persoon van Gretta Duisenberg, de hoofdzaak, de Palestijnse zaak, zou overschaduwen. Mevrouw Duisenberg is van uithangbord van het comité een liability geworden, een blok aan het been. De adherenten van de petitie `Stop de bezetting' zitten met haar opgescheept. Zij compromitteert zich voortdurend. Telkens weer verspreekt ze zich. Als zij Israëliërs bedoelt, zegt zij joden. En als zij joden zegt, spat de haat uit haar ogen.

Ik zou niets liever willen dan dat pro-Palestijnse acties niets, maar dan ook niets uitstaande zouden hebben met antisemitisme. Maar ich kenne meine Duisenberger.

Bij haar eerste bezoek aan de bezette gebieden, toen in Tel Aviv het bloed van de laatste zelfmoordaanslag nog door de straat stroomde, identificeerde Gretta de Nederlandse joden met Sharon, alsof iemand die joods is automatisch medeverantwoordelijkheid draagt voor diens politiek (,,De Nederlandse joden zouden hier eens moeten komen kijken''). Zij ontzag zich niet opnieuw de hemeltergende vergelijking met de Tweede Wereldoorlog te trekken bij een bezoek aan een Palestijns vluchtelingenkamp.

In Vrij Nederland zei ze: ,,De joden die zeggen dat ze zo beschaafd zijn en die roepen dat ik onbeschaafd ben om wat ik doe!'' En: ,,Joden hadden kunnen leren van hun oorlogservaring.'' En: ,,Uit hun haat voor wat ik doe, blijkt hoezeer ze nog zijn verbonden met wat hun is overkomen in de Tweede Wereldoorlog. Die oorlog is hun excuus.''

Door een televisieverslaggever gevraagd naar haar reactie op de beschuldiging van antisemitisme, flapte ze er deze week uit dat zij ,,niet door Nederlanders, alleen door joden'' als zodanig wordt gezien. O nee, ,,door joden die tegen vrede zijn''.

Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap heeft al in oktober aan alle politici die de petitie `Stop de bezetting' steunen gevraagd hun handtekening in te trekken gezien het gezelschap waarin zij verkeren. Aan dit verzoek is door niemand gevolg gegeven. Zeg mij wie uw vrienden zijn.

    • Elsbeth Etty