Groenlinks

NORMEN EN WAARDEN

Aandacht voor `normen en waarden' is óók optreden tegen schreeuwerigheid, onbeschoftheden en ongeduld in de spreekkamers van de huisarts, de sociale dienst, de eerste hulp-afdeling van ziekenhuizen of aan de balie van overheidsdiensten.

OPENBAAR BESTUUR

Evenredige vertegenwoordiging vrouwen en allochtonen bij overheid. Sterkere Tweede Kamer kiest informateur kabinet. Eerste Kamer opheffen. Correctief referendum voor o.a. internationale verdragen. Volksinitiatief mogelijk. Actief en passief kiesrecht vanaf zestien jaar. Gemeenteraad kiest burgemeester, provinciale staten kiezen commissaris van de koninin, Staten-Generaal het staatshoofd.

INTEGRATIE & MIGRATIE

De mogelijkheden voor deelname aan onderwijs en de arbeidsmarkt voor migranten moeten worden vergroot. Scholen krijgen een inspanningsverplichting om allochtone kinderen naar evenredigheid op te nemen. Ook nieuwkomers moeten de ruimte krijgen om hun eigen identiteit vorm te geven. Voorwaarde daarbij is het leren van de Nederlandse taal. Gezinsvorming kan een belemmering zijn voor de integratie van allochtonen.

BUITENLANDS BELEID

Bestrijding armoede in de wereld prioriteit.

Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, budget omhoog naar 1 procent van het bruto binnenlands product. Slimme sancties, geen oorlog tegen Irak. Stabiliteitspact voor Afrika. Sociale grondrechten en meer democratie in uitgebreide Europese Unie. Israël desnoods met sancties dwingen tot einde bezetting Palestijnse gebieden, ontmanteling nederzettingen.

LANDBOUW & MILIEU

Voor natuur moet meer geld beschikbaar komen. Biologische producten worden vrijgesteld van BTW, het liefst in Europees verband. Er moet een speciale minister van milieu komen. De kerncentrale Borssele moet per 1 januari 2004 dicht. Voor de aanleg van nieuwe wegen komt geen extra geld. Het openbaar vervoer moet gestimuleerd worden, ook moeten experimenten met gratis openbaar vervoer gestimuleerd worden.

WONEN

Kloof tussen kopen en huren verkleinen: meer huurwoningen in de verkoop. Meer vrijheid voor huurders om te klussen. Omvormen van hypotheekaftrek waardoor die rechtvaardiger wordt. Profijt hogere inkomens is te groot.

MOBILITEIT

Groei autoverkeer afremmen door onder meer kilometerheffing. In spits en in Randstad is heffing hoger dan elders. Belastingstelsel veranderen: vervuiling duurder maken.

ZORG

Er komt een brede basisverzekering voor iedereen. Volledig gefinancierd via inkomensafhankelijke premies. Verzekeraars hebben een acceptatieplicht. Voor alle behandelingen in de zorg worden maximale wachttijden vastgesteld. Speciale aandacht is er voor gezondheidsbevordering van migranten, preventie en vroegtijdige signalering van psychische problemen.

OVERHEIDSFINANCIËN

Lasten verzwaren met vijf miljard euro, vooral milieuheffingen en hogere belastingen voor hoge inkomens. Totale lastenverzwaring van 25 miljard (milieu en vermogen), 20 miljard lastenverlichting op arbeid. Totaal 9 miljard bezuinigen, voornamelijk bij defensie, infrastructuur en hervorming van het zorgstelsel. Extra geld (9 miljard) naar onderwijs, sociale zekerheid en zorg.

WERK & INKOMEN

Niet de regels maar de uitvoering van de WAO moet worden verbeterd. Om meer mensen aan de slag te krijgen moet er meer individuele scholing en meer taalonderwijs komen. Levenslang leren, het investeren in de ontwikkeling van werknemers, moet veel meer worden gestimuleerd. Bezuinigen op gesubsidieerde arbeid is uit den boze. Het streven is om deze banen zo veel mogelijk om te zetten in reguliere arbeidsplaatsen.

ONDERWIJS

Om het lerarentekort te bestrijden, moeten leraren meer salaris krijgen. Maar de werkdruk in het onderwijs moet ook omlaag, door extra onderwijsassistenten in te zetten. De overheid moet zich minder met details bezighouden en zich alleen nog op hoofdlijnen met scholen bemoeien. Gemeenten moeten de vorming van zwarte en witte scholen tegengaan. Scholen mogen niet nóg groter worden. Geen verdere schaalvergroting in het onderwijs.

VEILIGHEID

Het aantal wijkagenten en buurtregisseurs bij de politie moet worden uitgebreid. Ook moet er meer administratief personeel komen op de politiebureaus. De aanpak van bolletjesslikkers moet minder prioriteit krijgen. De capaciteit die daardoor vrijkomt, moet worden ingezet voor criminaliteit die mensen rechtstreeks raakt. Er moet een maatschappelijke discussie komen over de `mensen en middelen vretende' drugsbestrijding.