`GOOD MORNING MRS. VAN DER BURG!'

Op een Engelse privé-school schamen leerlingen zich niet om hard te werken. Een lerares doet verslag vanuit een meisjesschool.

De grens tussen een sexy openhangende blouse en letterlijk in je hemd zitten is flinterdun. Laura (14) experimenteert tijdens de les: knoopje open, knoopje dicht, een rukje aan de punten van haar kraag. Precies op het moment dat keizer Claudius in mijn verhaal Engeland binnenvalt, kijkt ze me triomfantelijk aan met haar grote bruine ogen. Ik vraag haar het resultaat van alle inspanning aan de klas te tonen. We zien veel melkwit vel en kleine kanten ruches. De klas is even stil dan barst ze los met gegiechel, gefluister, geroddel. Typisch een meidenklas op een lome middag in september. Pas wanneer de knoopjes dicht gaan, daalt de rust weer neer in lokaal zeven van South Hampstead High School, een meisjesschool in Noord-Londen.

Het is niks bijzonders in Engeland: aparte meisjes- en jongensscholen. Althans in de privé-sector waar ouders gemiddeld 15.000 euro lesgeld per jaar moeten betalen. Op de openbare scholen die gratis zijn, ligt dat heel anders. Daar is de situatie vergelijkbaar met Nederland en is al het onderwijs gemengd.

Waarom houden privé-scholen vast aan deze ouderwets aandoende traditie? Vivien Philips, docent wiskunde op South Hampstead High School is daar duidelijk over: ``Natuurlijk is het een onnatuurlijke situatie, maar gescheiden onderwijs levert betere resultaten op. Meisjes functioneren beter, als er geen jongens bij zijn. Ze voelen zich minder onzeker, laten zich niet zo snel afleiden en nemen meer initiatief.'' Philip's mening wordt gestaafd door de jaarlijkse publicatie van eindexamenresultaten. Al jarenlang staan aparte jongens- en meisjescholen veel hoger op de lijst dan de gemengde privé-scholen.

De dames zelf lijken niet erg te lijden onder de afwezigheid van het andere geslacht. Amber en Jessie (13) zijn het roerend eens. Ze vinden het mooi rustig. Knipogend en zelfverzekerd: ``Jongens zien we genoeg buiten school''. Daar trekken ze ook hun hippe kleren aan die ze op school niet mogen dragen. In de klas hebben ze het uniform aan, dat bestaat uit een donkerblauwe broek of rok met gele blouse en blauwe trui. En zelfs dat komt nog nauw. In een van de eerste weken zag ik twee meisjes met naald en draad een zoom in een broek naaien. De mode van extra wijde en te lange broeken werd niet getolereerd en voor straf moesten ze nablijven en hun broek vermaken. Make-up en nagellak mag ook niet. Daarom staat er een grote fles nagellak-remover in de lerarenkamer. Opvallende kettingen, armbanden of oorbellen zijn uit den boze. Alleen religieuze symbolen als een kruisje of davidster zijn toegestaan en kleine knopjes in de oren..

Tweede hypotheek

Ondanks al deze strenge regels willen de meeste ouders hun kind het liefst op een privé-school. Daar wordt een tweede hypotheek voor afgesloten of gaat moeder voor werken. Hoe hard de socialistische premier Tony Blair ook roept dat het beter gaat met het openbaar onderwijs, de aantrekkingskracht van het privé-onderwijs is een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken lijkt: docenten willen graag op privé-scholen werken, omdat daar de klassen kleiner, het materiaal beter en de salarissen hoger zijn. Leerlingen kiezen voor zo'n school, omdat ze daar hoge eindexamenresultaten kunnen verwachten en die hebben ze nodig om later een plaats op een goede universiteit als Oxford of Cambridge te bemachtigen.

Er worden hoge eisen aan leerlingen én docenten gesteld. Als de resultaten van jouw leerlingen niet aan de verwachtingen voldoen, word je daar meteen op aangesproken en het kan uiteindelijk een reden voor ontslag zijn. Ook bij het aannemen van een nieuwe docent gaat men niet over één nacht ijs. Solliciteren bleek hier een tijdrovend proces. Scholen verwachtten mij vaak van 's ochtends vroeg tot laat in de middag. Al snel begreep ik waarom: het is relatief makkelijk in een gesprek van een uur jezelf te verkopen en enthousiast te zijn. Nu was het gesprek na gesprek met steeds weer andere mensen, lunchen in de schoolkantine, een rondleiding over het schoolterrein en tenslotte zelf een proefles geven aan een klas. Ook de leerlingen worden zorgvuldig geselecteerd. Op South Hampstead High School melden zich zes keer zoveel leerlingen aan als aangenomen kunnen worden. Dus kan de school aan de hand van testen en gesprekken de slimste en meest gemotiveerde leerlingen uitkiezen.

Betekent dit alles nu een walhalla voor docenten? Met immer gemotiveerde leerlingen, die de wijze lessen dankbaar tot zich nemen op weg naar een mooi eindcijfer? Natuurlijk niet. Ook hier komen leerlingen in de puberteit, hebben liefdesverdriet of gewoon even geen zin om te leren. Bovendien wonen ze in Londen, een stad waar na schooltijd van alles te beleven valt.

Maar toch, op school staan je prestaties centraal en dat gevoel leeft sterker dan op Nederlandse scholen. Emily (14): ``Goed zijn, uitblinken, daar ga je voor. Hard werken is niet iets waar ik me voor schaam, dat doet iedereen.'' In de eerste plaats gaat het om schoolwerk, maar ook zaken als muziek, kunst of spreken in het openbaar worden heel serieus genomen. Als een leerling iets speciaals heeft gedaan, wordt ze tijdens assembly (bijeenkomsten van de hele school 's ochtends voor de lessen beginnen) naar voren geroepen en in het zonnetje gezet.

Het Engelse systeem is zeer schools en kennis verwerven is belangrijk. Alles wordt gecontroleerd: huiswerk wordt ingenomen en nagekeken. Toen ik aan mijn collega's vertelde dat wij dat in Nederland op de middelbare school niet meer deden, keken ze me verbouwereerd aan: ``Hoe weet je dan of ze hun werk gedaan hebben?'' Aan de uitleg over het studiehuis ben ik toen maar niet meer begonnen.

Die controle op huiswerk betekent een hoop extra werk. In de lerarenkamer wordt dan ook bijna voortdurend gecorrigeerd en veel minder zomaar wat gekletst. Iedere docent heeft een eigen bureautje en streept wat af. Als het huiswerk niet in orde is, gaat er de volgende dag een brief naar de ouders. Lesgeven op zich is één ding, het is alles eromheen, datgene wat de Engelsen samenvatten onder de noemer `paperwork' dat het leraarschap in Engeland zo zwaar maakt.

Rapporten schrijven bijvoorbeeld kostte me de eerste keer een hele dag. Gewend als ik was aan decimalen en een druk op de knop van de computer, zat ik uren te zwoegen om zinnen te formuleren die de juiste verhouding van beleefdheid en eerlijkheid bevatten. Want naast de grades van A (uitmuntend) tot E (zwak) word je ook geacht een kort commentaar te schrijven over de vorderingen van dochterlief, haar motivatie, inzet in de klas enzovoorts. Gelieve daarbij niet te melden dat de dame in kwestie een flapuit is die altijd voor haar beurt spreekt, maar iets als participates very enthusiastically in class discussions. Al die stukjes worden gecorrigeerd door achtereenvolgens de mentor, de coördinator en tenslotte door de rectrix zelf. Wanneer het via al die schijven is gegaan en goedgekeurd, kun je als docent de teksten uitprinten, snijden tot het juiste formaat en in mappen van de betreffende klas doen.

Belasting

Niet verwonderlijk dus dat rapporten uitdelen en ouderavonden per jaargroep op verschillende momenten in het jaar plaatsvinden en niet zoals in Nederland op vaste tijdstippen voor alle klassen tegelijk. Coördinator Barbara Davies: ``Daardoor kennen leraren in Engeland geen pieken en dalen in het jaar, maar ervaren een voortdurend gevoel van belasting. Er is altijd wel een jaargroep die door rapport of ouderavond om extra aandacht vraagt.'' Ondanks het vele werk, is het rapportschrijven bij goede leerlingen leuk om te doen. Een positieve beoordeling zegt zoveel meer dan een zogenaamd duidelijk cijfer met decimaal. Want wat betekent dat eigenlijk, als je een 9,2 voor Latijn hebt?

Lesgeven in het buitenland: Je denkt dat je met tien jaar leservaring niet veel kan overkomen, maar er blijven steeds zaken waar je tegenaan loopt. Alleen de taal al: lesgeven in het Engels is veel moeilijker dan gedacht. Leerlingen liggen in een deuk, als de koning opeens zijn wit vogeltje (bird) streelt in plaats van zijn witte baard (beard).

Gelukkig zijn de dames erg beleefd en corrigeren ze je tactisch. Zich verontschuldigen doen ze ook graag, soms zelfs schriftelijk: `I'll never do it again'. In het begin maakt zo'n brief nog indruk, later raak je eraan gewend. Maar wat me elke keer opnieuw weer aangenaam verrast, is het begin van de les. Op het moment dat de docent de klas binnenkomt, staan alle leerlingen op en klinkt het luidkeels: ``Good morning mrs. Van der Burg!'' Dat probeer ik erin te houden, wanneer ik weer terugkom naar Nederland.

    • Lenneke van der Burg