De holle retoriek van de nieuwjaarsrede

Voor veel bedrijven was 2002 een moeilijk jaar. Maar in hun nieuwjaarstoespraken staken weinig topmanagers daarvoor de hand in eigen boezem. De overheid werd veelvuldig `aangeroepen'. Een bloemlezing.

,,We hebben de balans opgemaakt. En geconstateerd dat 2002 een jaar was om snel te vergeten.'' Met deze woorden begint Jos Nijhuis, bestuursvoorzitter van accountant PricewaterhouseCoopers (PWC), zijn nieuwjaarsboodschap. Ze zijn wat ongelukkig gekozen, die woorden, want juist het accountantsberoep lag het afgelopen jaar onder vuur door alle boekhoudschandalen. Het was in zekere zin juist een jaar dat de boekhouders beter niet kunnen vergeten.

Nijhuis houdt verderop in zijn boodschap een pleidooi voor de snelle invoering van ,,nieuwe regels'' en ,,extern toezicht'' om het vertrouwen te herstellen. Maar die regels moeten wel ,,werkbaar'' blijven, vooral voor middelgrote en kleine bedrijven, die geen slaaf moeten worden van boekhoudkundige rompslomp.

Ook George Möller, directeur van beursbedrijf Euronext, waarschuwt in zijn rede voor een Spartaans toezichtsregime. Zo'n regime zou voor met name ,,de small- en midcaps'' een ,,bedrijfsrisico'' tot gevolg hebben. ,,De last van [...] publieke verantwoording mag niet zo zwaar worden dat bedrijven de prijs die daarvoor staat niet meer kunnen betalen''. Kortom: toezicht moet (om het vertrouwen te herstellen), maar liever niet teveel.

Möller neemt het in zijn toespraak op voor vermogensbeheerder Willem Burgers, de afgetreden directeur van Kempen Capital Management die wordt verdacht van handel met voorkennis. Volgens Möller heeft Burgers ,,een beoordelingsfout'' gemaakt en is geen sprake van ,,een bewuste criminele handeling''. Hij vindt dat het onderzoek naar Burgers, die hij niet bij naam noemt in zijn toespraak, zo snel mogelijk moet worden afgerond.

Ook de bouwers steken in hun nieuwjaarsboodschappen de hand niet in eigen boezem. Ook zij hebben het vooral over de noodzaak om snel het vertrouwen te herstellen, nu de parlementaire enquête naar de bouwfraude achter de rug is. Herman Hazewinkel, topman van Volker Wessels Stevin, zegt het zo: ,,Het rapport van de enquetecommissie geeft naar mijn mening [...] voldoende basis om te werken aan het herstel van vertrouwen tussen overheid en bouwsector.''

Een andere rode lijn in de deze en vorige week gehouden nieuwjaarstoespraken is het veelvuldig aanroepen van de overheid. ,,Nederland moet veiliger'', zegt Jacques Schraven, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Desnoods door inzet van het leger. ,,Wanneer door harde criminaliteit en onvoldoende mogelijkheid van politiebescherming zakelijk verkeer, zoals bijvoorbeeld geldtransporten, niet meer kan functioneren, moet naast politie-inzet de inzet van militair personeel mogelijk zijn.''

Gerlach Cerfontaine, directeur van Schiphol, heeft ook een verlanglijstje. De bereikbaarheid van zijn luchthaven vanaf het land laat te wensen over. ,,Ik pleit er daarom voor dat de ministeries van Verkeer en Waterstaat, VROM en Economische Zaken na de verkiezingen een projectminister benoemen die de verdere ontwikkeling van de Randstad als Europese economische regio ter hand neemt.''

Tot slot de makelaars. Die doen een oproep aan de burgers: blijf vooral huizen kopen! Pieter Joep van den Brink, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Makelaars, afdeling Amsterdam, gaat uitgebreid in op het ,,onbevangen en niet gehinderd door kennis ergens aan beginnen''. Als voorbeeld geeft hij zijn tweejarige dochtertje die na een dag oefenen op skies de berg af durfde. ,,Als een klein meisje dit kan dan kunnen wij samen voor 2003 de schouders eronder zetten in dit belangrijke jaar. Misschien wel een jaar van de waarheid.''

    • Stéphane Alonso
    • Freek Staps