Beleggen voor het goede doel

Nederlanders zijn gulle gevers als het gaat om goede doelen. De één doneert aan de kerk, de ander kiest voor de Derde Wereld. Oud-docent Cor Duijn schenkt via Beleggers voor Belasting aan onder meer Mama Cash.

Zijn eerste aandelen kocht hij in de jaren vijftig. Voor een paar gulden werd hij mede-eigenaar van een onderneming die draadfiguren produceerde, zoals vogels. Zijn tweede aandeel was er eentje van Shell, waarvoor hij 200 gulden neertelde. Serieus werd het rond 1970, toen hij de 5.000 gulden die vrijkwam uit zijn ambtenarenspaarregeling – voorloper van de huidige spaarloonregeling – omzette in aandelen Robeco.

Toch is Cor Duijn (78), gepensioneerd leraar staatsinrichting, nooit een echte belegger geworden. Het bedrijf dat de vogels produceerde was een jeugdonderneming, die gerund werd door scholieren die zelf ook allemaal aandeelhouder waren. Duijns eigen leerlingen van de Rijks-HBS in Purmerend namen het ontwerpen voor hun rekening en leerlingen van de ambachtschool in Amsterdam-noord en van de bedrijfsschool van een ventilatorenfabriek deden de productie. De vogels waren geen succes en het bedrijf schakelde over op kleerhangers, waar meer vraag naar was. ,,Die jeugdonderneming moest duidelijk maken dat de tegenstelling tussen socialisme en kapitalisme versoepelt als werknemers aandelen bezitten'', zegt Duijn. ,,Ik ben zeer voor aandelen voor de gewone werknemers. Dan zien ze dat de continuïteit van een bedrijf in gevaar komt als de loonkosten te hoog zijn, maar ze delen ook mee in de winst.''

De aanschaf van het Shell-aandeel kwam eveneens voort uit pedagogische overwegingen. Zijn leerlingen volgden het koersverloop en leefden mee als Duijn naar de bank ging om dividendbewijzen te verzilveren. Later werd het een prettige bijkomstigheid dat het Shell-aandeel hem toegang verschafte tot aandeelhoudersvergaderingen. Duijn, actief in de anti-apartheidsbeweging en het IKV (Interkerkelijk Vredesberaad), werd samen met andere activisten uit de vergaderzaal verwijderd toen ze het huidige Zuidafrikaanse volkslied `Nkose Sikelele Africa' (God bescherme Afrika) aanhieven uit protest tegen olieleveranties van Shell aan Zuid-Afrika.

,,Ik ben katholiek en was lid van de KVP, maar ik ben steeds meer naar links opgeschoven'', zegt Duijn. ,,Dat begon tijdens mijn rechtenstudie. Ik deed economie als bijvak en raakte geïnteresseerd in ontwikkelingssamenwerking.'' Vanuit zijn huis ging hij `eerlijke koffie' verkopen, wat leidde tot de oprichting van een Wereldwinkel in zijn woonplaats Heiloo, en sinds jaar en dag steunt hij projecten in de Derde Wereld.

In 1999 sloot hij zich aan bij Beleggers voor Belasting. Deze stichting is opgericht als reactie op de plannen voor de vermogensrendementsheffing. Sinds 2001 betalen beleggers 30 procent belasting over een fictief rendement van 4 procent. ,,Ze zouden de werkelijke koerswinsten moeten belasten'', zegt Duijn. ,,Het argument van de politiek is dat beleggers via constructies hun koerswinsten afromen. Dat is zwak. Als je geen rechtvaardige belasting kunt hebben, omdat er te veel ontdoken wordt, waar ben je dan mee bezig?'' De leden van Beleggers voor Belasting dragen 30 procent van hun koerswinst af aan de stichting, die dit geld doorsluist naar goede doelen die de leden kiezen. ,,Ik laat het meeste overmaken naar Mama Cash en Oikokrediet, instanties die krediet verlenen aan projecten in ontwikkelingslanden. En aan X min Y, die probeert invloed uit te oefenen op wanbestuur van regeringen in de Derde Wereld.''

In 1999 had Duijn een winst van zo'n 50 procent op zijn aandelenpakket, dat behalve Robeco inmiddels ook aandelen van de ASN Bank en van groenfondsen bevat. Hij doneert in de vorm van een lijfrente. Op basis van zijn rendement in 1999 liet hij notarieel vastleggen hoeveel hij de komende vijf jaar zou afdragen. Giften in de vorm van een lijfrente zijn namelijk fiscaal aftrekbaar en Duijn kan een gewone afdracht aan Beleggers voor Belasting niet aftrekken, omdat hij met andere doelen de maximale aftrek al overschrijdt. ,,Ja, daar mag u uit afleiden dat ik meer dan 10 procent van mijn inkomen weggeef. Aan maatschappelijke en kerkelijke doelen, zoals de Amsterdamse Studentenekklesia, waar Huub Oosterhuis regelmatig preekt.''

Het gevolg van de lijfrenteregeling is dat Duijn forse beleggingswinsten afdraagt, terwijl zijn aandelen in waarde dalen. Hij sluit niet uit dat hij door de beursmalaise het enige betalende lid is van Beleggers voor Belasting. ,,Dat is niet erg. Het gaat erom dat meer mensen het iets beter krijgen. Wij hebben daar wel een soberder levensstijl voor over. Mijn enige zonde is dat ik dol ben op bridgen. Elke dag speel ik een uur op de computer, meestal win ik. Maar die computer is er niet alleen voor ons plezier, hoor. Mijn vrouw gebruikt hem ook voor de administratie van de Wereldwinkel.''

Dit is het tweede deel in een serie over mensen die aan goede doelen geven

    • Wilma van Hoeflaken