Rutte: pensioenen moeten versoberen

Hoe houd je de pensioenen overeind? Met hogere premies of met lagere uitkeringen? Maak het hele pensioen goedkoper, zegt bewindsman Rutte.

Bedrijven en hun medewerkers ontkomen er volgens staatssecretaris Rutte (Sociale Zaken) niet aan hun pensioenen te versoberen. ,,Werkgevers en werknemers doen mij nu denken aan eigenaren van een Rolls Royce, die klagen over de dure benzine maar weigeren een zuinigere auto te kopen'', zei Rutte.

De VVD'er deed zijn uitspraak gisteren op een bijeenkomst van de NVA, een vereniging voor arbeidsverhoudingen. De verhouding tussen de overheid, werkgeversorganisaties en vakbonden is op dit moment nogal gespannen, onder meer door de crisis bij de Nederlandse pensioenfondsen. Eind deze maand gaan de partijen om de tafel zitten om te proberen hierover een convenant te sluiten.

Aan de vooravond daarvan riep Rutte werkgevers en vakbonden, die gezamenlijk de meeste pensioenfondsen besturen, op zelf de oudedagsregelingen eens tegen het licht te houden. ,,Ik was het erg eens met premier Balkenende die zei dat voor loonmatiging niet altijd een zak geld van de overheid hoeft klaar te staan. Ook hier geldt dat de sociale partners een eigen verantwoordelijkheid hebben'', lichtte Rutte na afloop toe. In dit geval bij de kwestie hoe de rekening van de huidige pensioencrisis moet worden betaald.

Door de malaise op de aandelenbeurzen hebben pensioenfondsen de waarde van hun beleggingen zien wegsmelten en inmiddels kampt ongeveer een op de zes fondsen met een `onderdekking' dat wil zeggen dat zij nu niet genoeg geld hebben om in één keer te voldoen aan alle toekomstige verplichtingen. De Pensioen- en Verzekeringskamer heeft inmiddels de zwakke broeders gevraagd om herstelplannen, die voorzien in een snel herstel van de dekkingsgraad. Maar hoe de spaarpot ook wordt bijgevuld, veel mensen zullen er voor bloeden. De vraag is alleen: wie?

Hogere premies bijvoorbeeld drukken op de koopkracht van werknemers en op de winstgevendheid van bedrijven. Harrij Verbon, hoogleraar openbare financiën in Tilburg, wees er gisteren op dat dit de huidige economische problemen verhevigt. Bovendien begint de rek te raken uit de pensioenpremies, betoogde Gerard van Dalen, directeur van het pensioenfonds voor de metaalindustrie. Volgend jaar slorpen bij zijn fonds de premies een kwart op van dat deel van het salaris dat als grondslag dient voor het pensioen: ,,Het einde van de elasticiteit is daarmee wel in zicht gekomen.''

Werkgevers en werknemers voelen dus niet veel voor hogere premies. Naast premieverhogingen hebben tal van fondsen dan ook gekozen om de pensioenuitkeringen niet of slechts gedeeltelijk te laten meegroeien met de inflatie. Zo vergoedt het metaalpensioenfonds – een van de grootste – de inflatie pas volledig als de spaarpot overstroomt. ,,Volledige indexatie verwachten wij de komende tien jaar dan ook niet'', zei Van Dalen.

De gepensioneerden op hun beurt voelen er niets voor om hun koopkracht te zien verschrompelen. Hoewel zij in de besturen van pensioenfondsen nauwelijks macht hebben, bleken de deelnemers gisteren de invloed van de ouderen te vrezen. ,,Door de ouderen zal de besluitvorming meer verpolitieken en dat zal eerder leiden tot hogere dan tot lagere premies met ongunstige economische gevolgen'', meende Verbon. Van Dalen viel hem bij: ,,De druk van de ouderen neemt toe, terwijl versobering keihard nodig is.''

Inderdaad, zei ook Rutte, maar dat betekent niet automatisch koopkrachtverlies voor ouderen. ,,Als de benzine te duur wordt, moet je misschien eens kijken naar een goedkopere auto'', vindt Rutte. Verhoog bijvoorbeeld de leeftijd waarop mensen nu met pensioen gaan, of baseer het pensioen niet op iemands laatstverdiende loon maar op zijn gemiddelde loon waarmee hij een slapende discussie over het middelloon maar weer eens oprakelde. ,,Het pensioen hoeft geen Flintstones-auto te worden die je zelf moet voorttrappen, maar hoeft evenmin een luxe automobiel te blijven.''

    • Karel Berkhout