Pak je een van ons, dan pak je ons allemaal

Alleen jongens die zelf niet terugdeinzen voor een klap, kunnen winkeliers en passagiers beschermen tegen agressieve jongeren. In Amsterdam maakt beveiligingsbedrijf To Serve & Protect furore.

Als gewone mensen een bewaker zien, dan denken ze hooguit: hier wordt de orde bewaakt. Als hangjongeren een bewaker zien, zegt Jeffrey Dilrosun, dan denken ze: dat uniform betekent dat die man zich aan regels moet houden. ,,Ze denken: ik ken die regels. Ik kan verder gaan dan hij.'' Dilrosun weet het, hij is zelf ,,op straat opgegroeid''. Zo ook L. Benyerron met wie hij NS-station Lelylaan beveiligt. Lastige jongens, zeggen zij, zien of een bewaker ,,van de straat'' is. ,,Het is een manier van kijken, bewegen. Ze halen je er zo uit. Ze kijken dwars door een uniform heen.''

Jongens van de straat hebben meer ontzag voor jongens van de straat dan voor beveiligingsbeambten of zelfs voor politiemannen. Dat is de ervaring van beveiligingsbedrijf To Serve & Protect, dat furore maakt in Amsterdam. Althans, furore maakt bij de NS, passagiers en winkelketens. Justitie is niet over ze te spreken. Een maand geleden trok justitie de vergunning in omdat mede-eigenaar Marvin I. is veroordeeld voor geweld, gepleegd tijdens zijn werk als beveiliger. Hij ontkent en is in hoger beroep gegaan. Sinds deze week zijn dezelfde 30 werknemers, en 30 oproepkrachten, verdergegaan onder leiding van de andere eigenaar, Erwin Oudkerk, en onder een nieuwe naam, Always Alert Security, mét vergunning.

Oudkerk zegt dat I. onschuldig is maar gaat voorlopig verder zonder zijn compagnon ,,omdat onze jongens anders geen werk meer hebben.'' Always Alert heeft er meteen de beveiligingsopdracht voor NS-stations Amstel, Duivendrecht en metrolijn 50 bij gekregen. Ze beveiligen ook feesten, een MBO-school in Zaandam en de drie Amsterdamse Albert Heijns die de meeste overlast te verduren hebben.

Het gezag dat de jongens van Always Alert op straat hebben, heeft niets te maken met de clichés van `respect', die zowel politici als Marokkaanse jongens tegenwoordig bezigen, zegt Erwin Oudkerk. Het betekent dat lastpakken weten dat deze bewakers, als het moet, een klap weten uit te delen. Stuk voor stuk beheersen de jongens van Always Alert het kickboxen of een andere vechtsport. Tachtig procent is van allochtone afkomst. Medewerker Patrick Bakker vat het zo samen: ,,We voetbalden als kind allemaal in West en Oost. Sommige van onze vrienden gingen de criminele kant op, wij bleven voetballen. Maar we begrijpen hen wel.'' De vechtsportervaring weegt niet eens zwaar, zegt Oudkerk. ,,Het gaat om je houding. Dat jongens aan je zien dat jij niet met je laat sollen. En dat je iedereen gelijk behandelt, van een bleek broekie tot een Marokkaan.''

Voor 24 euro bruto per uur vullen de bewakers van Always Alert een gezagsvacuüm in de hoofdstad. De hoge hekken en camera's op Station Lelylaan herinneren aan zijn verleden als no go-area. Een jaar lang terroriseerden Marokkaanse jongens, die in de omgeving wonen, dit station. Conducteurs stonden machteloos, net als de overbezette politie. Als de treindeur openging op deze halte tussen Schiphol en Amsterdam CS, rukten jongetjes tassen van de schouders van toeristen. De deuren sloten, de toerist ging verder en zij stonden met de buit op het perron. Dit hebben Dilrosun en Benyerron met zijn tweeën de kop ingedrukt het afgelopen half jaar.

De NS, zegt een NS-woordvoerder, krijgt dankbare brieven van passagiers, de omzet op Lelylaan is gestegen en conducteurs durven er weer uit te stappen. Ook Jan Adolf, directeur `economie' op de Zaanse school, is blij dat hij gewone bewakers heeft verruild voor deze. ,,Ze spreken de leerlingen aan op gedrag dat niet door de beugel kan, in de taal van de leerlingen. Ze zijn niet agressief, maar kunnen inschatten of een vechtpartij uit de hand gaat lopen. Zij springen ertussen en dat kan ik niet van mijn leraren verwachten.''

Voor Oudkerk is dat het bewijs dat zijn `aanpak' werkt. ,,Waarom komen niet tien van die lastpakken later afrekenen met onze twee bewakers? Omdat ze weten: als jij met tien komt, komen wij een dag later met vijftien terug.'' Benyerron: ,,Ons bedrijf is net een familie: pak je één van ons dan pak je ons allemaal. Ik hoef maar te bellen en ze komen me helpen. Bij andere beveiligingsbedrijven zeggen ze: als je in problemen komt, bel je de politie maar.''

De `aanpak' doet Amerikaans aan. Oudkerk somt het motto op dat hij de jongens dagelijks inprent: ,,Respect, consequent, duidelijk, eerlijk. Eerst iemand de ruimte geven om een station of winkel rustig te verlaten. Iederéén die er niets te zoeken heeft, dus niet alleen Marokkanen of junks. Als jíj rustig doet en zij worden vervelend, dán mag je iemand met een vinger in de borst wijzen. Maar dat is meestal helemaal niet nodig, want ze weten dat we menen wat we zeggen.'' En als ze iemand betrappen op zakkenrollerij of mishandeling, dan mogen ze die vasthouden – net als elke burger.

Hoe voorkomt Oudkerk dat `zijn jongens' toch niet te ver gaan? De strafzaak tegen zijn compagnon I. betekent dat óf I. óf een andere `To serve & protect'-bewaker een man zo hard in het gezicht heeft geschopt dat hij nu voor 35 procent blind is. ,,Dat was een vervelend incident'', zegt Oudkerk, ,,het enige incident in zes jaar.''

Zijn bedrijf doet er juist alles aan, zegt hij, om zich aan de regels te houden. ,,Onze jongens worden ieder door justitie gescreend – ze mogen geen strafblad hebben en mogen de laatste acht jaar niet eens een boete hebben gehad. We betalen álles wit, omdat iedereen ons wantrouwt. We beveiligen geen horecatenten meer, omdat die altijd zwart willen betalen. En we nemen geen jongens aan met een korte lont. Juist als beveiliger, als je wordt gesard en getreiterd, moet je een lange lont hebben.'' Daarom is het zo lastig om personeel te vinden, zegt Oudkerk. ,,De vraag naar ons is groot, we kunnen er niet aan voldoen. Want we hebben in zes jaar maar 63 jongens van de straat met een lange lont gevonden.''