Kunstmatig alledaags

Mensen kijken is lekker. Daar hoeven ze niets ongewoons voor te doen. Als ze maar léven en wij kunnen kijken. Twee mannen in de branding die als machteloze balletdansers proberen een derde man op een kite-surfplank te helpen. Een groepje jongeren dat naar een video staart, waarbij er een de hoes van de band alsmaar in zijn mond stopt. Een jongen die in het zand ligt, ogen dicht, zich onbewust van het strandleven. Het is fijn zulke tafereeltjes ongestoord gade te slaan; het gevoel te hebben dat je mensen ziet in hun normale leven, zonder zelf gezien te worden.

Maar om zulke gebeurtenissen te filmen of te fotograferen, zoals kunstenaar Albert van Westing doet, dat is andere koek. Op twee exposities, in galerie De Praktijk en Bureau Amsterdam, toont hij vijf video's en twee fotoseries die uit elkaar spatten van alledaagsheid. Op zich past dat goed in zijn oeuvre: hij had altijd al een goed oog voor mensen die zich schijnbaar onbespied wanen. Maar in het verleden voegde hij altijd iets toe. Door zijn foto's in een grof raster af te drukken gaf hij ze een curieus gevoel van tijdverglijden mee. Nu is dat raster verdwenen. Van Westing staat vol in het heden en laaft zich aan de kale werkelijkheid. Zo heeft hij ongetwijfeld de poëzie van de heimelijke observatie willen vangen. Maar bij film en fotografie wéét de toeschouwer dat de acteurs zich bewust van de camera zijn, al is het maar omdat ze met naam en toenaam worden bedankt. Daarmee verdwijnt dat lekkere heimelijke effect. Wat overblijft is een reeks films waarin niets, maar dan ook helemaal niets gebeurt dat je zelf al niet eens hebt gezien. De enige toegevoegde waarde is dat de acteurs goed doen alsof er geen camera is. Maar zelfs dat versterkt het gevoel van kunstmatigheid uiteindelijk. Zeker als de cameraman in de film Weg, waarin twee jongens in de bergen hun auto inpakken, er bijna een half uur bovenop zit.

Dat is het tragische aan deze series. Van Westing heeft de poëzie van de werkelijkheid ontdekt, wil haar koesteren, maar vergeet dat de toeschouwer dat ook al ontelbare keren heeft gedaan. En dat dat werkte omdat er juist géén camera of kunstenaar in de buurt was.

Albert van Westing, Handheld. T/m 27-1 in: Stedelijk Museum Bureau Amsterdam.Inl. 020-4220471 of www.smba.nl. Vertellen, t/m 5-2 in: Galerie de Praktijk, Amsterdam. Inl. 020-4221727 of www.depraktijk.nl.

    • Hans den Hartog Jager