Afscheid van de verkeersborden

Binnenkort leest de sprekende autocomputer uw e-mails voor. Maar de automobilist is waarschijnlijk eerder gebaat bij minder dan meer informatie.

,,Navigatiesystemen zijn op zichzelf een grote vooruitgang'', zegt ir. R.G. Eenink van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). ,,Maar dan moeten ze wel stemgestuurd zijn, de bestuurder moet aanwijzingen krijgen door een stem. Wij hebben eens berekend dat als alle auto's in Nederland met een goed navigatiesysteem uitgerust zouden zijn, dat er dan 5 tot 7 procent minder ongevallen gebeuren. Alleen al doordat er veel minder omgereden zou worden. Maar als de automobilist moet gaan turen op een klein schermpje dat ergens bij de versnellingspook zit of hij moet het apparaat met kleine knopjes onderweg bedienen, dan is een navigatiesysteem eerder een gevaar voor het verkeer. Wij dringen er bij de overheid op aan om hierover regels op te stellen, want de wildgroei die we nu op ons af zien komen, is uiterst zorgwekkend.''

Het ziet er overigens naar uit dat het navigatiesysteem als vrijstaand apparaat zijn langste tijd al weer gehad heeft. De functie van het navigatiesyteem kan gemakkelijk worden overgenomen door een autocomputer, een variant op de laptop, die voorzien van navigatiesoftware en een GPS-ingang hetzelfde als het navigatiesysteem doet – maar daarnaast nog veel meer kan. Zo kan hij als centrale dienen die gestuurd door de stem van de bestuurder (`e-mail!') de e-mails voorleest die zijn binnengekomen, of (`sms!') de sms-jes van zijn dochter, zijn (`agenda!') bedrijfsagenda voorleest, de (`mobiel!') telefoon opneemt en (`radio!') tenslotte terugschakelt naar de radio of cd-speler. Zulke systemen zijn er al, maar ze zijn nog onbetaalbaar of werken gebrekkig. Maar daarin zal spoedig verandering komen. In het SWOV-rapport `Mobiele computers in personenauto's en mogelijke effecten op de verkeersveiligheid' wordt het `office on wheels' als een van de belangrijkste groeimarkten van de elektronica-industrie omschreven.

Eenink: ,,Het is een onstuitbare ontwikkeling. Als verkeersdeskundigen vinden we het belangrijk dat alle informatie uit één bron komt, die beslist welk soort informatie voorrang geeft. Het is dus beslist ongewenst dat de bestuurder van zijn radio hoort dat er over twee kilometer een file is, dat zijn navigatiesysteem zegt dat hij rechtdoor moet rijden en dat tegelijkertijd zijn mobiele telefoon afgaat. Het is al moeilijk genoeg om met één apparaat aan voldoende aandacht voor de weg te houden.''

Verkeersdeskundigen vragen zich overigens af of een `office on wheels' waarbij de manager tijdens het rijden vrijwel gewoon kan doorwerken, wel een gewenste ontwikkeling is. Deze kantoorsystemen zijn `inherent onveilig' in de auto, omdat ze alleen maar afleiden en geen veiligheid toevoegen.

Anders ligt het bij de `on board diagnostics' (OBD), de systemen waarbij defecten aan de motor of de carrosserie op een display worden aangegeven. Het systeem waarbij een monteur in de garage kan aflezen welke afwijkingen zich na de laatste onderhoudsbeurt hebben voorgedaan, is al vrijwel gemeengoed. Maar daarnaast is er ook een signaleringssysteem voor mogelijke gladheid, of de deuren goed dicht zijn, of alle inzittenden hun gordel omhebben, hoe hoog het brandstofverbruik is, hoeveel kilometer de auto bij dat verbruik nog op zijn tankinhoud kan rijden en welke auto-onderdelen defect zijn. Eenink: ,,Veel van deze zaken dragen wezenlijk bij aan de veiligheid langs de weg. Maar er moet goed worden nagedacht over de informatie die aan de bestuurder wordt gegeven en over het moment waarop dat gebeurt.''

Rijkswaterstaat begint in februari met een experiment waarbij honderd auto's worden uitgerust met schermpjes boven het dashboard, waarbij de informatie juist wordt verminderd. De automobilist krijgt informatie over de weg zoals verkeerborden en -aanwijzingen. Informatie die voor hem niet van belang is, wordt weggelaten. Wie volgens zijn navigatiesysteem niet naar links zal gaan, hoeft niet te weten dat linksaf veboden is. Het experiment `Info in de auto' zal iets meer dan een jaar duren. Een geslaagd experiment zou op den duur kunnen leiden tot wegen zonder verkeersborden.

Eenink: ,,Maar de SWOV hoopt dat er eerder nog een systeem komt van intelligente snelheidsadaptie (ISA), waarbij de auto door zendertjes langs de weg vanzelf niet harder kan dan de gewenste maximumsnelheid.'' ISA zou een eind maken aan snelheidsduivels, aan te hard rijden in woonerven – en aan flitspalen.