Studiedruk havo en vwo gaat omlaag

Demissionair minister Van der Hoeven (Onderwijs) maakt de laatste jaren van havo en vwo minder zwaar. De zogeheten Tweede Fase krijgt minder verplichte vakken en studie-uren, kleine deelvakken verdwijnen.

Godsdienst mag als examenvak worden gekozen. Leerlingen krijgen meer vrijheid om hun pakket samen te stellen. Dit staat in een voorstel dat Van der Hoeven vandaag naar de Tweede Kamer stuurt. Volgens haar zijn de bijstellingen nodig om ,,de versnippering en de overladenheid'' van de omstreden Tweede Fase tegen te gaan. De verlichting gaat op zijn vroegst in 2005 in. De gezamenlijke onderwijsorganisaties hebben meegewerkt aan het voorstel.

In het voorstel van Van der Hoeven verdwijnt het grote aantal kleine deelvakken dat leerlingen moeten volgen. In plaats daarvan volgen zij straks een kleiner aantal grote vakken. Op het vwo verdwijnen de `deeltalen' (lezen óf spreken) Frans en Duits. Scholieren moeten voortaan één van die talen als volledig vak kiezen. Bètaleerlingen, dyslectische leerlingen en allochtonen mogen dat vak straks laten vallen voor aardrijkskunde.

Scholieren moeten kiezen uit vier profielen, zoals Cultuur en maatschappij of Natuur en techniek. Naast een gemeenschappelijk deel van verplichte hoofdvakken volgen zij nu een groot aantal kleinere deelvakken. De manier van lesgeven is bovendien veranderd in het zogeheten Studiehuis, waarin leerlingen zelfstandig moeten leren en meer werkstukken maken.

Het aantal vakken dat bij de profielen hoort gaat van vier naar drie. Naast de verplichte examenvakken mogen leerlingen zelf twee vakken kiezen. Nu is dat er nog een. Ze besteden straks 1.480 uren per jaar aan hun `profieldeel' en 1.920 uur aan het verplichte gezamenlijke deel. Dit is nu nog 1.840 respectievelijk 1.960 uur. Daar staat tegenover dat zij 400 uren méér besteden aan examenvakken naar keuze. Gymnasiasten gaan meer uren Grieks en Latijn volgen. In het profiel Natuur en gezondheid verdwijnt natuurkunde als verplicht vak. Om de druk op de kleinere vakken te verlichten mogen scholieren onvoldoendes op algemene natuurwetenschappen, maatschappijleer, literatuur en het profielwerkstuk met voldoendes in andere vakken compenseren.

Al sinds de invoering van de onderwijsvernieuwing in 1998 is er veel kritiek van leerlingen en scholen op de Tweede Fase. Het programma, dat scholieren beter zou moeten voorbereiden op het hoger onderwijs, zou leraren en leerlingen overbelasten. Toenmalig staatssecretaris Adelmund (PvdA) voerde in 2000 een paar tijdelijke aanpassingen door. Begin vorig jaar kondigde zij aan de Tweede Fase te verlichten door het aantal examenvakken terug te brengen. De exacte invulling van die verlichting liet zij over aan Van der Hoeven. Ook de Tweede Kamer wil dat het lesprogramma minder zwaar wordt.

De verenigde universiteiten en werkgeversorganisaties MKB-Nederland en VNO/NCW zijn kritisch over de aanpassingen. Zij vrezen dat het korten op bètavakken zal leiden tot minder studenten aan technische opleidingen.