Jip en Janneke vijftig jaar

Het vriendenduo Jip en Janneke, een van de beroemdste scheppingen van Annie M.G. Schmidt, bestaat vijftig jaar. Uitgeverij Querido brengt een jubileumboek in kleur uit, en houdt een Jip en Janneke-verkiezing onder schoolkinderen.

Jip en Janneke jubileren. De buurkinderen uit de verhaaltjes van Annie M.G. Schmidt en tekenares Fiep Westendorp, bestaan vijftig jaar. Uitgeverij Querido begint de jubileumviering dit voorjaar met een nieuwe editie in kleur, een reizende tentoonstelling en de verkiezing van een nieuwe Jip en Janneke op basisscholen.

Het eerste Jip en Janneke-verhaaltje verscheen op 13 september 1952 in Het Parool, waar de schrijfster toen werkte. Het eerste bundeltje volgde in 1953 bij de Arbeiderspers. In totaal kwamen er acht boekjes, waarvan het laatste dateert uit 1960. ,,Ik heb Jip en Janneke het gemakkelijkste geschreven van al mijn werk'', zei Annie Schmidt later. ,,Zomaar midden op de redactie met al die herrie om me heen. Ik schreef het in vijf minuten.''

Naast herdrukken en twee nieuwe bundelingen komt er eind april een Jip en Janneke Jubileumboek, met vijftig kleurenprenten die Fiep Westendorp in de jaren zeventig maakte voor een herpublicatie in het kinderblad Bobo. De illustratrice maakte toen van die gelegenheid gebruik om het tweetal iets gestroomlijnder en moderner te maken dan in de oude boekjes, waarin de prentjes uit Het Parool werden gebruikt. Wel hield ze vast aan de zwarte profielgezichtjes, die ze destijds had getekend om op het kleine krantenformaat zo veel mogelijk op te vallen. Van de vijftig prenten wordt bovendien een tentoonstelling gemaakt, die in vijftigvoud door het hele land wordt verspreid.

Querido, die 1979 de uitgaverechten verwierf, organiseert voorts een Jip en Janneke-verkiezing. Alle basisscholen ontvangen volgende maand een actiepakket, waarin wordt opgeroepen op vrijdag 23 mei twee leerlingen te kiezen die het best beantwoorden aan het beeld van Jip en Janneke als vriendenduo. De bedoeling is dat Querido uit al die nominaties de nationale winnaars laat aanwijzen. ,,Maar daarvan staan nog niet alle details op papier,'' aldus een woordvoerder.

In de jaren zeventig werden de Jip en Janneke-boekjes vanuit de feministische hoek bekritiseerd vanwege de traditionele rolpatronen van het jongetje en het meisje. Annie Schmidt vertelde toen in het weekblad Margriet dat ze brieven kreeg met de vraag waarom Janneke leerde breien en Jip met autootjes speelde.

,,Ja, die heb ik meer dan dertig jaar geleden geschreven,'' luidde haar antwoord. ,,Toen speelden jongetjes met autootjes en leerden niet breien en meisjes wel. Er was wel meer toen, dat er nu niet meer is. De schillenboer en een kolenhok, wie heeft er nu nog een kolenhok?''

Jip en Janneke overleefden die kritiek echter zonder kleerscheuren. Zo sieren ze bij de Hema al jarenlang het kinderassortiment van handdoeken, koekjestrommels, slaapzakjes en bestek, terwijl ze vorig jaar nog met twee boeken (het eerste deeltje en de verzamelde verhaaltjes) in de toptien van best verkochte kinderboeken stonden. Van beide titels werden in dat jaar meer dan 25.000 exemplaren verkocht. Zelfs de Latijnse vertaling Jippus et Jannica, in 2000 verschenen in de Boekenweek, haalde een verkoop van 30.000 exemplaren.

    • Henk van Gelder