`EU kan niet als VS economie stimuleren'

Waarom kan Europa de kwakkelende economie niet ook met een miljardenpakket aan stimuleringsmaatregelen te lijf zoals president Bush doet met de Amerikaanse economie? De Europese Commissie doet precies het omgekeerde. Gisteren beval zij Duitsland aan – de grootste economie van de eurozone – om met extra maatregelen het Duitse overheidstekort snel terug te dringen tot onder de drie-procentsnorm uit het Stabiliteitspact. Eurocommissaris Pedro Solbes (Economische en Monetaire Zaken) greep gisteren vragen over de vergelijking met de VS aan voor een lesje in euro-economie.

Solbes: ,,Het gaat er in Europa niet om overheidstekorten te vergroten. Het werkelijke probleem is de economische groei.'' Daarmee gaf hij al meteen een belangrijk verschil met de Verenigde Staten aan. De Amerikaanse economie is volgens Solbes veel ,,flexibeler'' en kan daarom sneller groeien. Vandaar ook de aanbeveling aan Duitsland tot ingrijpende structurele hervormingen van arbeidsmarkt, sociale zekerheid en bureaucratische regelgeving. Zo moet de groeipotentie omhoog.

Volgens de jongste voorspellingen blijft de Duitse groei dit jaar opnieuw onder de één procent, terwijl de Amerikaanse economie tot nu toe met 3 procent groeit.

Bij een hogere economische groei neemt het tekort als percentage van het bruto binnenlands product (bbp) vanzelf af. ,,Gezonde publieke financiën zijn een voorwaarde voor duurzame groei en meer banen in Europa'', aldus Solbes.

Volgens Solbes is bovendien de financiële uitgangspositie van de VS anders. Zo hadden de VS in 2000 door de inspanningen van de Clinton-regering een begrotingsoverschot van 1,5 procent (van het bbp). In feite volgt Solbes dezelfde redenering als Clinton, die zei dat een lager tekort tot een lagere rente leidt. Ook president Duisenberg van de Europese Centrale Bank, die over de rente in de eurozone gaat, dringt voortdurend aan op begrotingsdiscipline.

Het Amerikaanse begrotingsoverschot slaat door de miljardeninjectie van Bush nu om in een tekort van iets meer dan 3 procent. ,,Als we in de eurozone hetzelfde doen praten we over een tekort van 4,5 à 5 procent'', aldus Solbes. Hij wees ook op de gunstiger schuld- positie van de Amerikaanse overheid, die meer speelruimte zou bieden. Ook hebben de VS minder grote pensioenproblemen. Zo is de door Brussel verlangde Duitse tekortreductie ook bedoeld om in de toekomst ruimte te scheppen voor het opvangen van de Duitse vergrijzingskosten.

De aanbevelingen aan Duitsland en andere eurolanden (Frankrijk, Italië) worden op 21 januari door de Europese ministers van Financiën besproken. Duitsland hangt een `rode kaart' boven het hoofd, die kan uitmonden in een miljardenboete als corrigerende maatregelen uitblijven.

Solbes gaf ook aan dat de Amerikaanse deelstaten geen begrotingstekort mogen hebben, de federale regering kan daardoor met een miljardeninjectie komen. In de eurozone krijgen de lidstaten met begrotingsevenwicht bij conjuncturele tegenwind wel de ruimte het tekort te laten oplopen. Acht van de twaalf eurolanden, waaronder Nederland, kunnen nu van deze `automatische stabilisatoren' gebruik maken. Dat betekent dus minder noodzaak tot bezuinigen. En volgens Solbes werken de `automatische stabilisatoren' in de eurozone twee keer zo sterk als in de VS. ,,Dat is een radicaal verschil''. Dit keer in het voordeel van de eurozone. Maar Solbes benadrukte dat de `automatische stabilisatoren' pas mogen werken, als eerst de publieke financiën op orde zijn gebracht.