Duitsland

Grosz in New York

George Grosz (1883-1959) is een van de grote satirici van de 20ste eeuw. Zijn etsen hadden steeds een politieke lading: ze gaven een ironisch antwoord op sociale misstanden. In 1932 kreeg Grosz een gastdocentschap in New York aangeboden en in 1933, het jaar van Hitlers machtsovername, emigreerde hij naar de VS. Bij zijn eerste bezoek aan New York ontstonden 60 foto's die hij deels al tijdens de overtocht aan boord van het schip maakte en verder op de eerste dag na zijn aankomst, op 4 juni 1932. Grosz is onder de indruk van de veelkleurigheid van de bevolking, van de wolkenkrabbers, de mooie gevels en de met automobielen volgepropte straten. En dit keer spot en provoceert hij niet. Voor het eerst zijn deze onlangs in Grosz' nalatenschap gevonden foto's geëxposeerd en bij wijze van contrast voegt men er in Ulm een reeks azijnscherpe grafische werken aan toe, uit de jaren 1915/1916 tot aan het begin jaren dertig.

T/m 9 feb, Ulmer Museum, Marktplatz 9, Ulm. Di-zo 11-17u, do tot 20u, inl 0049-7311614312 of www.museum.ulm.de

Paul Klee in 1933

Hitlers triomfjaar 1933 begon voor Paul Klee met persoonlijke represailles, die op 1 mei culmineerden in zijn ontslag als professor aan de Düsseldorfse kunstacademie. Samen met zijn gezin emigreerde hij in december 1933 naar de Zwitserse hoofdstad Bern, waar de Klees bij Pauls ouders voorlopig onderdak vonden. Ondanks al die turbulenties was Paul Klee dat jaar productiever dan ooit. Zo maakte hij meer dan 200 potloodtekeningen, die opvallen door de groteske en vaak satirische inhoud en de opgewondenheid en gevarieerdheid van de lijnvoering. Een expositie in München presenteert deze historische tekeningen uit 1933 voor het eerst aan het publiek, in een representatieve selectie van ongeveer 100 bladen. Ze worden aangevuld met schilderijen uit hetzelfde jaar.

T/m 4 mei in het Lenbachhaus, Luisenstr. 33, München. Inl 0049-8923332000 of www.lenbachhaus.de

En verder

Imaginationen-von Ruysdael bis Monet, Chagall, Kandinsky t/m 12 jan in het Von der Heydt-Mseum, Wuppertal 0049-2025636231; Picasso - Die Zeit mit Francoise Gilot t/m 16 feb in het Graphikmuseum, Münster 0049-251414470; Eskimo! Kunst aus dem Nordpolargebiet + Lutz Fritsch - Packeis t/m 9 feb in de Kunstsammlung, Bochum 0049-2345160018.