Mike Leigh laat erg lang dweilen

All or Nothing is een gruwelijke film. Het is een film van Mike Leigh, wiens films nooit erg vrolijk zijn, al zijn ze soms wel grappig. Maar All or Nothing is wel heel wrang, wranger nog dan Secrets & Lies of Naked, twee eerdere meesterstukken van de Engelse regisseur.

All or Nothing speelt zich, zoals bij Leigh gebruikelijk is, af in een gezin waarin weinig geld verdiend wordt. Vader is taxichauffeur, moeder is caissière, dochter maakt schoon in een bejaardentehuis, zoon is werkloos.

Leigh maakt al voor de credits op het scherm verschijnen duidelijk dat dit een film is die hun werk even serieus neemt als Lee Tamahori dat van James Bond. In de openingsscène van Die Another Day surft de held over de golven voor de Noord-Koreaanse kust. All or nothing begint met het dweilen van een vloer in een bejaardentehuis. Surfen en dweilen duren bijna even lang.

Mike Leigh beweert vaak dat zijn films ondanks hun realistische uitbeelding van een bepaalde tijd en een bepaalde plaats - de Engelse, meestal Londense arbeidersklasse - universeel zijn. Mensen zijn altijd en overal hetzelfde. Zo wordt het voyeurisme enigszins getemperd. In deze film van Leigh gebeurt aan het eind iets dat nog nooit eerder in een film van hem gebeurde. Liefde, dat universele medicijn, werkt niet meer.

All or nothing gaat over het vreugdeloze leven van het gezin Bassett, hun vrienden, collega's en buren. Het is alsof ze allemaal voortdurend naar de grond kijken. Moeder Penny walgt zelfs als ze een avondje uit is. Het arbeidersbestaan wordt nergens geromantiseerd, zoals nog wel gebeurt in het werk van Leighs collega Ken Loach. Integendeel. Alleen de twinkeling in de ogen van Penny's vriendin Maureen voorkomt dat we in een eenentwintigste-eeuwse karikatuur van de hel zijn belandt.

Leigh voert de spanning op door zo lang niets te laten gebeuren dat zich tot een plot laat verdikken dat de kijker voelt dat het zo echt niet langer door kan gaan. Hier moet iets gebeuren, is het niet in de film, dan toch in het leven van deze mensen, want Leigh weet door zijn kanjeroog voor detail en zijn als altijd geweldige acteurs bijna vanzelfsprekend de indruk te wekken dat deze mensen echt bestaan. O, hemel, de borstjes die de kinderen van deze vrouwen zo verwachtingsvol in een opstuwend behaatje schikken. Het enige dat de meisjes kunnen verwachten is dat ze verleppen.

De meeste films van Leigh eindigen op de een of andere manier toch hoopvol. In All or Nothing lijkt het ook alsof dat gebeurt. Mensen zitten blij rondom een ziekenhuisbed. De moeder heeft voor het eerst lippenstift op. De vader heeft voor het eerst zijn haar gewassen. Maar ik geloofde er niet meer in. Het kan zijn dat Leigh zijn hand in All or Nothing overspeelt heeft en de balans tussen hel en hoop niet meer goed kreeg. Het kan ook dat Leigh er zelf niet meer in gelooft. Liefde kan dit gezin niet meer redden. Ze geeft geen glans meer. Ze smaalt.

All or Nothing. Regie: Mike Leigh. Met: Timothy Spall, Lesley Manville, Ruth Sheen, Allison Garland, James Corden. In 8 bioscopen.

    • Bianca Stigter