Leger moet politietaken overnemen

Het Belgische leger gaat in de toekomst de politie helpen bij beveiligingstaken. Dat hebben de Belgische ministers van Binnenlandse Zaken en Defensie gisteren afgesproken.

Eind volgende maand zullen de ministers Flauhaut (Defensie) en Duquesne (Binnenlandse Zaken) de regering concrete voorstellen doen. Ze willen soldaten laten helpen bij het bewaken van ambassades, luchthavens en desnoods het parcours van wielerrondes, en bij het begeleiden van gedetineerden tussen gevangenis en rechtbank. Ook zouden ze de politie kunnen ontlasten door met helikopters autodieven op te sporen. De begeleiding van geldtransporten, waar in Nederland over wordt gedebatteerd, is (nog) niet genoemd.

België heeft een van de hoogste `politiedichtheden' van Europa per hoofd van de bevolking: 38.000 agenten op tien miljoen inwoners. Zij horen tot de bestbetaalde overheidsdienaren van het land. Toch slaagt de politie er niet in om haar taken naar behoren te vervullen.

Verambtelijking, demotivatie door enorme reorganisaties de laatste jaren, en de gestage groei van het aantal beveiligingstaken zorgen ervoor dat zij zelfs naar eigen zeggen ,,niet dicht genoeg bij de burger kan staan''. Wegens gebrek aan mankracht kan het maanden duren voor het nummerbord van een gestolen auto in de centrale computer wordt ingetikt. Uit onderzoek blijkt dat het vertrouwen van Belgen in de politie het laagst is in de Europese Unie.

Soldaten verdienen minder dan agenten. Bovendien hebben soldaten weinig te doen. Velen zitten hun tijd uit in kazernes. Net als in vele andere landen is gesneden in het defensiebudget; laatst gingen er stemmen op om met speelgoedwapens te trainen om duur materieel uit te sparen. De helft van de soldaten, bleek deze week, klust bij na werktijd. ,,Onze enige uitdaging'', zegt een soldaat die anoniem wil blijven, ,,is dat we misschien naar een vredesoperatie in Kosovo of een Afrikaans land mogen.''

Het plan van de ministers, dat volgens velen niet toevallig is gelanceerd vlak voor de verkiezingen komende zomer (waarbij kiezers `veiligheid' als een van de grote thema's zien), heeft in België voor beroering gezorgd. Velen vinden het vermengen van twee fundamenteel verschillende opdrachten – de bescherming van de interne veiligheid (politie) en het bewaken van de grenzen (leger) – een bedreiging voor de democratie.

Volgens hoogleraar en politie-expert Christian de Valkeneer is het leger niet getraind voor politietaken, en ,,proberen de ministers onder het mom van meer veiligheid en efficiëntie'' vooral het uitdijende politiebudget binnen de perken te houden. Militair-historici zeggen al jaren dat legers, overal ter wereld, een soort veredelde politie worden.

Zo houdt de Israëliër Martin van Creveld, in wiens land soldaten al kofferbakken controleren en mensen fouilleren, generaals en ministers voor dat het aantal klassieke oorlogen afneemt en het aantal `low-intensity conflicts' stijgt. Met gevechtsvliegtuigen en tanks, betoogt hij, kun je warlords en terroristen niet de baas laat staan straatbendes in steden waar de rijken zich uit angst in speciale wijken met slagbomen verschansen. Defensiespecialisten als hij voorzagen ook dat politietaken steeds vaker zouden worden uitbesteed aan particuliere beveiligingsbedrijven. Die trend is in België al aan de gang, onder meer voor het uitdelen van parkeerbonnen.

    • Caroline de Gruyter