Interne markt moeizaam proces

De Europese burger profiteert volgens Eurocommissaris Bolkestein (Interne Markt) rechtstreeks van het vrije verkeer van goederen, diensten en mensen binnen de EU. Maar de voltooiing van de interne markt blijft een moeizaam politiek proces.

De Europese interne markt vierde op 1 januari 2003 bijna geruisloos zijn tiende `verjaardag'. Voor de Nederlandse Eurocommissaris Bolkestein (Interne Markt) was dat gisteren reden stil te staan bij het voordeel voor burgers en bedrijven. ,,In deze tamelijk moeilijke economische periode is het mooi wanneer je een beetje goed nieuws kunt presenteren.''

Volgens eigen berekeningen van de Europese Commissie heeft het vrije verkeer van goederen, diensten en mensen het afgelopen decennium 877 miljard euro extra opgeleverd. Dat is 5.700 euro voor elk huishouden in de Europese Unie. Nog anders gezegd: in 2002 was het bruto binnenlands produkt (bbp) van de EU 1,8 procentpunt ofwel 164,5 miljard euro hoger dankzij de interne markt. Ook werden sinds 1992 2,5 miljoen extra banen gecreëerd. Europese bedrijven kunnen door het wegvallen van de binnengrenzen beter concurreren op de wereldmarkt: de EU-export naar derde landen steeg hierdoor van 6,9 procent van het bbp naar 11,2 procent van het bbp.

In de `netwerkindustrieën' (telecommunicatie, transport en energie) kwamen forse tariefsdalingen tot stand. Zo halveerde de prijs van nationale telefoongesprekken en werden voordeelaanbiedingen in de luchtvaart 41 procent goedkoper. Vooral in lidstaten met een geliberaliseerde elektriciteitsmarkt zijn huishoudens een kleiner deel van hun inkomen aan elektriciteit kwijt.

Ondanks de vele economische voordelen blijkt de voltooiing van de interne markt nog altijd een moeizaam politiek proces. Juist deze week maakte de Europese Commissie bekend dat zij procedures is begonnen tegen dertien lidstaten, omdat zij EU-richtlijnen voor de interne markt niet in nationale wetgeving hebben omgezet. Het gaat om regels voor motorrijtuigenverzekeringen, elektronische handel, elektronisch betalen en rechtsbescherming van biotechnologische vindingen en industriële modellen. Ook Nederland ligt op enkele punten onder vuur. De economische schade is volgens Bolkestein aanzienlijk. Hij wees op de verplaatsing van farmaceutisch onderzoek naar de VS, zolang de bescherming van biotechnologische vindingen niet uniform is geregeld. ,,Als we niets doen, moeten we niet klagen dat we achterlopen.''

Als voorbereiding op de interne markt werden tussen 1986 en 1992 286 wetsteksten aangenomen. Voor veel goederen en diensten werden uiteenlopende administratieve, veiligheids- en verpakkingsvoorschriften van lidstaten vervangen door Europese regels. De basis werd in 1985 gelegd met het Witboek van toenmalig Commissie-voorzitter Delors en Commissaris Lord Cockfield. De afgelopen jaren is het aantal interne-marktrichtlijnen verder toegenomen.

In 1992 was de gemiddelde `omzettingsachterstand' 21,4 procent per lidstaat. In mei vorig jaar bedroeg de achterstand nog 1,8 procent, maar onlangs steeg de achterstand weer naar 2,1 procent. Nederland zit nu onder dit gemiddelde. De Europese Commissie heeft momenteel 1.500 procedures tegen lidstaten lopen wegens overtreding van interne marktregels. De meeste procedures eindigen in een oplossing, voordat het Luxemburgse Hof een uitspraak doet. Het gaat soms om gevoelige kwesties.

Volgens Bolkestein is een sterke Commissie nodig om ervoor te zorgen dat lidstaten zich houden aan interne-marktregels. ,,Het verzwakken van de bevoegdheden van de Commissie zou zeer slecht zijn'', zei hij. De positie van de Commissie, een politiek netelig punt, is aan de orde in de huidige Conventie die voorstellen doet over de toekomst van Europa. Bolkestein onderstreepte dat ,,politieke wil'' nodig is om de interne markt, die volgens hem nog lang niet is voltooid, goed te laten functioneren. Hij waarschuwde voor de extra problemen die kunnen ontstaan door de uitbreiding van de EU in 2004 met tien nieuwe lidstaten. ,,Bestaande barrières zullen nog moeilijker zijn te verwijderen in een Unie van 25 lidstaten. Er is een reëel risico van fragmentatie, wanneer we niet doortastend handelen.''

Volgens Bolkestein zijn vooral in de dienstensector, die 70 procent van het bbp en de werkgelegenheid uitmaakt, nog veel voordelen te halen. Zo kan financiële integratie, waarvoor de Commissie nu een actieplan uitvoert, ruim één procentpunt extra bbp opleveren. Bolkestein kondigde voor april een nieuw ,,ambitieus'' actieplan voor de periode 2003-2006 aan. Volgens Bolkestein blijft het in 2000 geformuleerde doel van de EU-top in Lissabon om de EU in 2010 tot de meest concurrerende ter wereld te maken onhaalbaar, als de interne markt niet wordt voltooid. ,,Vergroting van de concurrentiekracht is ook nodig om onze sociale bescherming en pensioenen te kunnen blijven betalen.''

    • Hans Buddingh'