Filmindustrie lijdt nederlaag tegen scholier

De vrijspraak van een Noorse programmeur, die als 15-jarige scholier de kopieerbeveiliging van dvd-schijfjes wist te kraken, is een gevoelige slag voor de filmindustrie. `Dvd John' is volgens de Noorse rechter niet strafbaar.

Hollywood heeft een gevoelig verlies geleden in de strijd tegen het illegaal kopiëren van speelfilms. Een rechter in de Noorse hoofdstad Oslo sprak gisteren een negentienjarige computerprogrammeur vrij van het kraken en illegaal kopiëren van dvd`s, schijfjes waarop beeld en muziek digitaal is opgeslagen.

Jon Lech Johansen, alias `Dvd Jon', ontwikkelde eind 1999 op vijftienjarige leeftijd het programma DeCSS om de kopieerbeveiliging van dvd's te kraken. De Noorse scholier heeft altijd volgehouden dat hij de dvd-schijfjes wilde afspelen op zijn Linux-computer. Zonder hulpprogramma was dat niet mogelijk. De rechter in Oslo oordeelde gisteren dat kopiëren voor persoonlijk gebruik niet illegaal is. Tegen Johansen was negentig dagen voorwaardelijke gevangenisstraf geëist.

De uitspraak betekent een grote nederlaag voor de filmstudio's in Hollywood. De Motion Pictures Association of America (MPAA), de belangenorganisatie van de Amerikaanse filmindustrie die de rechtszaak had aangespannen, zegt dat piraterij de filmindustrie ondermijnt. Door de verspreiding van illegale filmkopieën, op schijfjes en via internet, zou de bedrijfstak alleen al in de Verenigde Staten 20 miljard dollar aan inkomsten mislopen.

Cijfers over de situatie in Nederland ontbreken. Wel is duidelijk dat ook hier het probleem van het illegaal kopiëren voor de bedrijfstak toeneemt naarmate de populariteit van de dvd stijgt. Volgens de NVPI, de brancheorganisatie van de Nederlandse beeld- en geluiddragersindustrie, vervangt het dvd-schijfje in snel tempo de videocassette.

De opmars van de dvd begon in 1999. In 2001 streefde de dvd de videocassette voor het eerst voorbij in omzet. In dat jaar kocht de Nederlandse consument voor bijna 117 miljoen euro aan dvd`s. Dit waren in totaal 4,9 miljoen schijfjes. De NVPI maakt pas over enkele maanden de verkoopcijfers van vorig jaar bekend, maar de verwachting is dat de verkoop van dvd's opnieuw is gestegen.

De rechtszaak tegen `Dvd Jon' Johansen wordt gezien als een belangrijke test hoe ver auteursrechthouders, zoals filmproducenten en platenmaatschappijen, kunnen gaan in de strijd tegen het kopiëren van hun intellectueel eigendom.

De Noorse rechter vindt dat iemand die een film aanschaft op een dvd-schijfje dat legaal is geproduceerd volledig toegang heeft tot de informatie op het schijfje. Dat geldt echter niet voor illegale kopieën van die film, benadrukte de rechter. Computerkrakers menen dat het schrijven van kraaksoftware een intellectuele vrijheid is in plaats van een inbreuk op het auteursrecht.

De vrijspraak van Jon Lech Johansen volgt op een aantal vergelijkbare zaken waarbij producenten van software om te kopiëren en bestanden uit te wisselen vrijuit gaan. In december sprak een Amerikaanse jury al een Moskouse computerprogrammeur vrij van piraterij. Dmitry Sklyarov ontwierp software waarmee de beveiliging op elektronische boeken kan worden gekraakt. Op een conferentie van hackers waar hij zijn vinding demonstreerde, werd hij gearresteerd. Dat was de eerste keer dat uitgevers een beroep op de Digital Millennium Copyright Act (DMCA), de Amerikaanse wet die auteursrechten moet beschermen op internet, verloren.

In maart bepaalde het gerechtshof in Amsterdam in hoger beroep dat de makers van het programma Kazaa, waarmee internetgebruikers films en muziek kunnen uitwisselen, niet verantwoordelijk zijn voor het mogelijk illegaal kopieergedrag van die gebruikers. Auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra stapte naar de Hoge Raad. Een uitspraak wordt niet voor de zomer verwacht.

    • Jan Benjamin