Daschle gaat niet voor het Amerikaanse presidentschap

Tom Daschle, leider van de Democraten in de Senaat, is geen kandidaat voor het presidentschap in 2004. Het is gemengd nieuws voor president Bush.

Het was een korte verklaring van Tom Daschle, de Demcratische senator uit South Dakota. Daarin zei hij dat hij diep in zijn hart het meest voelde voor zijn werk in de Senaat. Hij erkende in de verleiding te hebben gestaan een gooi te doen naar het Witte Huis, maar hij meende zijn partij en het land beter te dienen door aan te blijven in de Senaat. Een kandidatuur in een later stadium sloot hij niet uit. Daschle is senator sinds 1986 en leider van de Democraten in de Senaat sinds 1994.

De aankondiging, op de eerste dag dat het in november nieuw gekozen Congres bijeen kwam, werd met opluchting begroet door partijgenoten. Voor sommigen was de belangrijkste reden dat zij zelf overwegen kandidaat te zijn; voor anderen woog het zwaarste dat Daschle een effectieve leider is, die de Democraten hard nodig hebben nu zij hun meerderheid weer hebben moeten afstaan aan de Republikeinen van president George Bush.

Over de motieven van Daschle, die sinds het aantreden van president Bush gold als zijn tactisch meest formidabele tegenspeler, is nog weinig duidelijk geworden. Een CNN-enquête suggereert dat Daschle als mogelijk kandidaat niet echt leek te profiteren van zijn grote nationale bekendheid. Een nieuwkomer als senator Edwards won sinds hij op nieuwjaarsdag zijn pre-kandidatuur bekend maakte opvallend veel steun. Daschle zei dat hij niet tegelijk effectief kon zijn in de Senaat én op het nationale verkiezingspad gaan.

Zijn nieuwe rol als oppositieleider bracht Daschle al direct bij het eerste debat in de Senaat in een korte glansrol. Met vuur verdedigde hij een Democratisch plan om werklozen verlenging van hun uitkering te geven. De Republikeinen wilden alleen nieuwe gevallen 13 weken een uitkering geven. De Democraten wilden ook de huidige werklozen, voor wie een dergelijk 13 wekenplan op 28 december afliep, in de nieuwe wet betrekken.

Waarnemers zeiden dat Daschle aan gezag had gewonnen door zijn beslissing geen kandidaat te zijn. Niemand kan hem meer verwijten dat hij met persoonlijke bijbedoelingen standpunten inneemt. Naarmate hij de afgelopen twee jaar effectiever werd als tegenspeler van president Bush moest Daschle een genadelozer campagne tegen zijn persoon verdragen, vooral in zijn thuisstaat South Dakota.

De Democratische leider kon met extra verve optreden tegen de Republikeinse zuinigheid omdat hij tegenover Bill Frist stond, de tijdens de kersvakantie gekozen nieuwe leider van de Republikeinse meerderheid. Deze het Witte Huis welgevallige opvolger van de wegens raciale opmerkingen verstoten Trent Lott moest op zijn eerste dag zichtbaar wennen aan het politieke spel.

De Republikeinen in de Senaat namen overigens hun versie van de werkloosheidswet aan. Het Huis van Afgevaardigden moet de tekst nog aannemen voordat president Bush kan tekenen en daarmee de eerste vrucht plukken van de verkiezingszege van november waar hij veel toe heeft bijgedragen. De Democraten wilden de honderdduizenden die wel van de Republikeinse wet profiteren niet duperen.

Bij de behandeling van het ingrijpende belastingplan dat president Bush gisteren in Chicago presenteerde zullen de Republikeinen waarschijnlijk wel compromissen sluiten met Democraten. De Republikeinen hebben 51 van de 100 stemmen in de Senaat en pas met 60 stemmen kunnen zij voorkomen dat de Democraten een tekst waar zij fel tegen zijn treffen met een filibuster, het letterlijk doodpraten van een wetsontwerp.

Bij de Democraten zijn er intussen heel wat die wel een presidentskandidatuur overwegen. De jongste aanmeldingen zijn van Dick Gephardt, tot voor kort leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, en Al Sharpton, de mensenrechtenactivist uit New York. Eerder was bekend dat de senatoren John Edwards (North Carolina) en John Kerry (Massachusetts) een steuncomité voor hun kandidatuur hebben opgezet. Het zelfde wordt verwacht van senator Joe Lieberman.

Tot degenen die nadenken over een presidentskandidatuur behoren de senatoren Chris Dodd (Connecticut), Joe Biden (Delaware) en Bob Graham (Florida). Genoemd wordt ook de gepensioneerde NAVO-opperbevelhebber Wesley Clark.

Gouverneur Howard Dean (Vermont) was de eerste Democraat die begon campagne te voeren: hij is ook het minst bekend en zijn posities zijn over het algemeen het meest links.

Voorlopig zal het gevecht om de toekomst van de Verenigde Staten vooral plaatsvinden in het Congres. President Bush is vastbesloten zijn radicale agenda door een bevriend Congres te slepen. Niet alleen op financieel en economisch gebied.

Terwijl het land nog bijkwam van de economische toespraak droeg president Bush 29 federale rechters voor bij de Senaat. Twee daarvan waren door de vorige Senaat, waarin de Democraten de krapst mogelijke meerderheid hadden, afgestemd wegens hun uiterst conservatieve standpunten op het gebied van rassenscheiding en abortus. Deze rechters, Charles Pickering (een vriend van de afgezette Republikeinse leider Trent Lott) en Priscilla Owen, krijgen een nieuwe beurt in de etalage van de Amerikaanse Senaat. President Bush is nog niet van Tom Daschle af.